Hành trình trở thành tỷ phú nghìn tỷ đầu tiên trên thế giới của Elon Musk có lẽ sẽ được thúc đẩy bởi tên lửa chứ không phải ô tô, khi SpaceX hiện chiếm gần hai phần ba tài sản của vị CEO Tesla này.
Tuần này, Musk trở thành người đầu tiên vượt mốc 800 tỷ đô la, với giá trị tài sản ròng hiện vào khoảng 845 tỷ đô la, theo Forbes. Ông giàu hơn ba người giàu nhất tiếp theo cộng lại – hai nhà đồng sáng lập Google Larry Page và Sergey Brin cùng CEO Meta Mark Zuckerberg.
Sự giàu có chưa từng có của ông trùm công nghệ này tăng vọt sau khi công ty hàng không vũ trụ và quốc phòng SpaceX của ông mua lại công ty trí tuệ nhân tạo và truyền thông xã hội xAI của ông trong một thỏa thuận định giá thực thể hợp nhất ở mức 1,25 nghìn tỷ đô la.
Với tỷ lệ sở hữu ước tính khoảng 43% của Musk trong công ty hợp nhất, cổ phần của ông sẽ được định giá hơn 530 tỷ đô la, đánh dấu một sự thay đổi nhanh chóng trong vận mệnh của ông.
Các ưu tiên của Musk có lẽ cũng đang chuyển trọng tâm nhiều hơn sang SpaceX thay vì Tesla, một thực tế mà công ty xe điện này đã thừa nhận trong hồ sơ ủy quyền mới nhất, trong đó họ lưu ý rằng “phần lớn tài sản của ông Musk hiện đến từ các dự án kinh doanh khác”.
Năm ngoái, Musk đã xác nhận ông muốn đưa SpaceX lên sàn chứng khoán vào năm 2026, điều này sẽ khiến Tesla trở thành một phần ít quan trọng hơn trong tài sản thanh khoản của ông. Nhưng ông vẫn cần sự đồng thuận từ các nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán, những người có thể ngần ngại trả giá cao cho một công ty kết hợp giữa nhà thầu quốc phòng và kinh doanh vệ tinh với một nhà phát triển mô hình AI đang đốt tiền mặt và cố gắng cạnh tranh với Google, OpenAI và Anthropic.
Theo nghiên cứu của FedScout, SpaceX đã nhận được hơn 20 tỷ đô la từ các hợp đồng với chính phủ liên bang, với nhiều hợp đồng béo bở hơn đang đến, và Musk đã coi việc mua lại này là bước tiếp theo hướng tới “các trung tâm dữ liệu quỹ đạo”.
“Ông đã làm cho câu chuyện của mình trở nên phức tạp hơn một chút khi tự nhận là cổ đông thuần túy của SpaceX, nhưng cơ hội đã trở nên lớn hơn rất nhiều,” Greg Martin, giám đốc điều hành tại Rainmaker Securities, công ty chuyên về các giao dịch cho các công ty trước khi IPO, cho biết. “Việc họ tiếp cận một thị trường vốn lớn hơn nhiều là điều hợp lý, đặc biệt là với xAI, một công ty đang có nhu cầu vốn vô cùng lớn.”
XAI hiện đang bị các nhà chức trách ở châu Âu, châu Á, Úc và California điều tra, sau khi phần mềm tạo ảnh Grok của công ty cho phép người dùng tạo và chia sẻ hình ảnh “deepfake” khiêu dâm trẻ em và phụ nữ.
Chưa rõ liệu thương vụ sáp nhập của Musk có cần bất kỳ sự xem xét nào từ phía cơ quan quản lý hay không. Các thượng nghị sĩ đảng Dân chủ tuần này đã kêu gọi Lầu Năm Góc điều tra SpaceX về các nhà đầu tư Trung Quốc không được tiết lộ danh tính trong công ty.
Ông Musk vẫn có động lực lớn để tập trung vào Tesla. Cuối năm ngoái, các cổ đông đã bỏ phiếu thông qua gói lương thưởng mới có thể trị giá 1 nghìn tỷ đô la, được trả thành 12 đợt, nếu Tesla đạt được một số cột mốc nhất định, bao gồm tăng vốn hóa thị trường và thành tựu hoạt động, trong thập kỷ tới. Đợt cổ phiếu đầu tiên sẽ được trả nếu Tesla đạt vốn hóa thị trường 2 nghìn tỷ đô la, cao hơn khoảng 460 tỷ đô la so với định giá hiện tại.
Tesla cho biết trong hồ sơ ủy quyền chi tiết về kế hoạch này rằng cấu trúc này nhằm mục đích “ngăn ông ấy ưu tiên những dự án khác”.
Tuy nhiên, giáo sư luật Dorothy Lund của Đại học Columbia, một chuyên gia về luật doanh nghiệp và chứng khoán, đã cho biết trong một email rằng chiến lược này có thể không hiệu quả. Bà Lund viết rằng, hiện tại ông Musk đang “đàm phán các gói lương thưởng tại mỗi công ty, với mỗi hội đồng quản trị đang cố gắng thuyết phục ông ấy chú ý thông qua lương thưởng”. “Nếu SpaceX/xAI trả cho ông ấy nhiều tiền hơn và cổ phần lớn hơn, gói lương thưởng của Tesla có thể trở nên kém hấp dẫn hơn”.
Trước khi mua lại xAI, Musk sở hữu khoảng 42% cổ phần của SpaceX và kiểm soát 80% quyền biểu quyết, theo báo cáo của FCC. Hiện tại, ông sở hữu từ 11% đến 15% cổ phần đang lưu hành của Tesla, tùy thuộc vào những gì được bao gồm trong cổ phần của ông, theo các hồ sơ công khai.
Với giá trị thương hiệu và doanh số bán ô tô cốt lõi của Tesla đang giảm, và các dự án về taxi tự lái và robot hình người đã được hứa hẹn từ lâu vẫn đang trong giai đoạn phát triển, giá cổ phiếu của công ty đã giảm khoảng 9% trong năm nay.
Dựa trên tỷ lệ sở hữu của Musk trong SpaceX, và giả sử giá cổ phiếu Tesla không thay đổi, công ty tên lửa và trí tuệ nhân tạo này sẽ phải đạt mức định giá khoảng 1,6 nghìn tỷ đô la để người giàu nhất thế giới đạt được danh hiệu tỷ phú ngàn đô.
Ross Gerber, Giám đốc điều hành của công ty đầu tư Gerber Kawasaki, đang đặt cược rằng Musk sẽ không bao giờ muốn đưa SpaceX niêm yết công khai như một thực thể độc lập. Thay vào đó, ông dự đoán sẽ có sự sáp nhập giữa SpaceX và Tesla, và ông đã suy đoán trong tuần này rằng nó sẽ được niêm yết trên Sở giao dịch chứng khoán New York với mã chứng khoán X, trước đây thuộc về U.S. Steel.
Gerber là một nhà đầu tư lâu năm của Tesla và hiện đang nắm giữ cổ phần trong SpaceX sau khi công ty của ông trước đó đã hỗ trợ Musk trong thương vụ mua lại Twitter bằng vốn vay vào năm 2022. Musk đã đổi tên Twitter thành X và sáp nhập mạng xã hội này với xAI vào năm ngoái.
Gerber cho rằng việc hợp nhất đế chế của Musk là hợp lý, bởi vì nó sẽ cho phép Musk thực hiện ước mơ điều hành một công ty lớn dưới thương hiệu X. Sau thông báo của Alphabet tuần này về việc sẽ chi tới 185 tỷ đô la cho vốn đầu tư trong năm nay, Gerber cho biết Musk sẽ phải có khả năng huy động được những khoản tiền mặt khổng lồ.
“Một thực thể khổng lồ như vậy sẽ giúp họ dễ dàng huy động vốn và vay mượn hơn,” ông nói. “Nếu không thì Musk làm sao có thể cạnh tranh và trở thành một người chơi lớn trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo?”
Musk không trả lời yêu cầu bình luận.