Theo Reuters, vụ kiện mới được đệ trình tại Trung Quốc sau nhiều tháng xung đột liên quan tới quyền kiểm soát tài sản và hoạt động kinh doanh của Nexperia — công ty bán dẫn có trụ sở tại Hà Lan nhưng từng thuộc sở hữu của Wingtech.
Vụ việc cho thấy ngành bán dẫn giờ không còn đơn thuần là lĩnh vực kinh doanh công nghệ, mà đã trở thành chiến trường pháp lý và địa chính trị giữa các nền kinh tế lớn.
Wingtech từng mua lại Nexperia vào năm 2019 thông qua công ty con do Trung Quốc kiểm soát, biến thương vụ này thành một trong những bước mở rộng quốc tế đáng chú ý nhất của ngành bán dẫn Trung Quốc tại châu Âu. Nexperia khi đó sở hữu nhiều công nghệ quan trọng liên quan tới chip công suất và semiconductor cho ô tô, công nghiệp và điện tử tiêu dùng — các lĩnh vực chiến lược trong quá trình chuyển đổi sang xe điện và AI infrastructure.
Tuy nhiên, sau khi căng thẳng công nghệ giữa Trung Quốc và phương Tây leo thang, thương vụ dần trở thành tâm điểm giám sát an ninh quốc gia tại châu Âu.
Chính phủ Hà Lan cùng nhiều quốc gia phương Tây ngày càng siết chặt kiểm soát đầu tư công nghệ từ Trung Quốc, đặc biệt trong các lĩnh vực liên quan tới bán dẫn, AI và hạ tầng số. Điều này khiến hoạt động của Nexperia chịu áp lực ngày càng lớn từ các quy định chính trị và an ninh.
Reuters cho biết tranh chấp hiện xoay quanh quyền kiểm soát tài sản, hoạt động quản trị và các vấn đề liên quan tới cơ cấu sở hữu giữa Wingtech và Nexperia. Wingtech cáo buộc Nexperia gây thiệt hại nghiêm trọng về kinh tế và vi phạm nghĩa vụ quản lý, dẫn tới yêu cầu bồi thường lên tới 1,2 tỷ USD.
Điều khiến giới công nghệ đặc biệt quan tâm là vụ kiện này diễn ra đúng thời điểm chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu đang tái cấu trúc mạnh nhất trong nhiều thập kỷ.
Sau đại dịch COVID-19 và cuộc chiến công nghệ Mỹ – Trung, các quốc gia bắt đầu xem chip bán dẫn là tài sản chiến lược liên quan trực tiếp tới an ninh kinh tế và quốc phòng. Mỹ, châu Âu, Nhật Bản và Trung Quốc hiện đều tăng tốc xây dựng năng lực bán dẫn nội địa nhằm giảm phụ thuộc vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Trong bối cảnh đó, các thương vụ đầu tư xuyên biên giới trong ngành chip ngày càng bị giám sát nghiêm ngặt hơn.
Nexperia là ví dụ điển hình cho xu hướng này. Dù có trụ sở tại Hà Lan, công ty vẫn bị đặt trong tâm điểm tranh cãi vì liên quan tới vốn đầu tư Trung Quốc và các công nghệ bán dẫn được xem là nhạy cảm. Trước đó, chính phủ Anh từng buộc Nexperia phải bán lại nhà máy Newport Wafer Fab do lo ngại an ninh quốc gia — một quyết định cho thấy mức độ nhạy cảm ngày càng cao của lĩnh vực chip tại phương Tây.
Cuộc chiến pháp lý lần này vì thế không chỉ là tranh chấp doanh nghiệp thông thường, mà phản ánh sự phân tách ngày càng rõ rệt của hệ sinh thái công nghệ toàn cầu.
Nếu trước đây ngành bán dẫn phát triển dựa trên mô hình toàn cầu hóa sâu rộng, thì hiện nay chuỗi cung ứng chip đang dần bị chia tách thành các khối công nghệ cạnh tranh. Mỹ và châu Âu tăng cường kiểm soát xuất khẩu công nghệ sang Trung Quốc, trong khi Bắc Kinh đẩy mạnh chiến lược tự chủ bán dẫn nhằm giảm phụ thuộc vào phương Tây.
Điều này tạo ra môi trường hoạt động ngày càng phức tạp cho các tập đoàn công nghệ quốc tế.
Các doanh nghiệp bán dẫn giờ không chỉ đối mặt rủi ro thị trường, mà còn phải xử lý áp lực pháp lý, kiểm soát đầu tư, hạn chế công nghệ và các vấn đề địa chính trị xuyên biên giới. Những tranh chấp như giữa Wingtech và Nexperia có thể sẽ xuất hiện ngày càng nhiều trong giai đoạn tới khi các quốc gia tăng cường bảo vệ tài sản công nghệ chiến lược.
Ở góc độ rộng hơn, vụ kiện cho thấy bán dẫn đang trở thành “hạ tầng quyền lực” mới của thế giới số.
Trong kỷ nguyên AI, xe điện, robotics và điện toán hiệu năng cao, quyền kiểm soát chip bán dẫn đồng nghĩa với quyền kiểm soát năng lực công nghệ tương lai. Chính điều đó khiến các thương vụ M&A, đầu tư và chuyển giao công nghệ trong lĩnh vực chip ngày càng mang màu sắc chính trị nhiều hơn kinh tế thuần túy.
Cuộc đối đầu giữa Wingtech và Nexperia vì thế không chỉ là tranh chấp giữa hai doanh nghiệp, mà phản ánh một thực tế lớn hơn: ngành bán dẫn toàn cầu đang bước vào thời kỳ “tech geopolitics” sâu sắc nhất kể từ khi cuộc cách mạng số bắt đầu.