Từ Đạo luật đến đòn bẩy chính trị: Châu Âu phản công bằng công cụ luật pháp số
Đề xuất mới nhất từ Bộ trưởng Kinh tế - Tài chính Pháp không chỉ đơn thuần là lời cảnh báo, mà là dấu hiệu cho thấy Liên minh châu Âu (EU) đang vận dụng toàn bộ bộ công cụ luật pháp – đặc biệt là Đạo luật Thị trường Kỹ thuật số (DMA) – để siết chặt hoạt động của các “gatekeepers” công nghệ Mỹ.
Đạo luật này cho phép Ủy ban châu Âu áp mức phạt lên tới 10% doanh thu toàn cầu, thậm chí cấm hoạt động ở châu Âu nếu doanh nghiệp vi phạm quy tắc cạnh tranh công bằng, kiểm soát dữ liệu cá nhân hay thao túng thị trường kỹ thuật số. Trong bối cảnh căng thẳng thuế quan với Mỹ, DMA đang được coi là "lá bài chiến lược" để tạo thế cân bằng trong đàm phán.
Không chỉ là kinh tế – đó là quyền lực mềm và ảnh hưởng toàn cầu
Điều khiến giới phân tích lo ngại không nằm ở các con số thuế phạt hay doanh thu bị ảnh hưởng, mà là ở sự dịch chuyển tâm thế của châu Âu – từ đối tác công nghệ sang thế đối trọng chính trị.
Các tập đoàn Mỹ như Google, Meta, Amazon, Apple – vốn được xem là biểu tượng đổi mới toàn cầu – đang dần bị gắn với ảnh hưởng chính trị Mỹ, khiến chúng trở thành “mục tiêu chính đáng” khi Washington có động thái gây sức ép thương mại.
Chính vì vậy, không có gì ngạc nhiên khi mạng xã hội X của Elon Musk – vốn gây tranh cãi về kiểm duyệt và phát ngôn thù ghét – bị xem là đối tượng "dễ bị tổn thương" nhất. Trong một môi trường chính sách ngày càng nghiêm ngặt, châu Âu có thể không cần áp thuế mà chỉ cần nghiêm khắc thực thi luật, cũng đủ để khiến các công ty này phải thay đổi chiến lược.
Tăng thuế kỹ thuật số – Cây gậy tài khóa cho cuộc chơi dài hạn
Đề xuất tăng thuế dịch vụ kỹ thuật số với các doanh nghiệp có doanh thu trên 750 triệu Euro là tín hiệu rõ ràng: EU muốn đánh trực diện vào dòng tiền cốt lõi của Big Tech Mỹ tại thị trường 450 triệu dân của mình.
Nếu nhìn vào số liệu thương mại, có thể thấy sự mất cân đối đáng kể: EU thặng dư hàng hóa với Mỹ tới 157 tỷ Euro, nhưng lại thâm hụt 109 tỷ Euro trong lĩnh vực dịch vụ – chủ yếu là kỹ thuật số. Trong mắt châu Âu, đây là dấu hiệu cho thấy Big Tech Mỹ không chỉ thống trị thị trường, mà còn hút đi giá trị gia tăng và dữ liệu người dùng – thứ tài nguyên chiến lược thời đại mới.
Cuộc chơi không còn là thương mại – mà là địa chính trị số
Giới chuyên gia và truyền thông châu Âu đang ngày càng đồng thuận rằng công nghệ số là chiến trường quyết định trong thế kỷ 21 – nơi Mỹ và châu Âu vừa là đối tác, vừa là đối thủ. Khi Washington lựa chọn thuế quan như công cụ bảo hộ, thì Brussels đáp trả bằng một thứ vũ khí ít ồn ào hơn, nhưng có sức nặng hơn nhiều: quy định pháp lý và đạo luật kỹ thuật số.
Trong bối cảnh thế giới đang tái định hình trật tự chuỗi giá trị, dữ liệu trở thành "dầu mỏ mới", và các nền tảng kỹ thuật số là "cơ sở hạ tầng số" của nền kinh tế, cuộc chiến giành quyền kiểm soát không gian số sẽ ngày càng khốc liệt. Và trong cuộc chơi đó, ngành công nghệ Mỹ – từng là "tấm khiên vàng" bảo vệ vị thế toàn cầu của nước Mỹ – giờ đây lại đang trở thành mục tiêu tấn công đầy tính toán của cả đồng minh lẫn đối thủ.
Đằng sau các đề xuất hành chính và đạo luật kỹ thuật số là một thực tế không thể đảo ngược: công nghệ không còn là lĩnh vực trung lập, mà là công cụ quyền lực trong chính sách đối ngoại. Trong bối cảnh đó, Apple, Google hay Meta không chỉ là tập đoàn kinh tế – mà đã trở thành đại diện chính trị không chính thức của nước Mỹ. Và khi căng thẳng thương mại trỗi dậy, họ là những người chịu trận đầu tiên.