Nếu thất bại, Meta cho biết tổng mức bồi thường về lý thuyết có thể lên tới 1.400 tỷ USD – gần tương đương vốn hóa của tập đoàn.
Meta, công ty mẹ của Facebook và Instagram, đang đối mặt với một phiên tòa liên bang quan trọng tại Oakland, California, liên quan đến những cáo buộc cho rằng các nền tảng của hãng đã góp phần làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng sức khỏe tâm thần ở trẻ em và thanh thiếu niên.
Vụ kiện do tổng chưởng lý của 29 bang khởi xướng từ năm 2023. Trong đó, California, Colorado, Kentucky và New Jersey là các bang trực tiếp theo đuổi vụ án tại phiên tòa hiện nay. Các bang cáo buộc Meta cố tình thiết kế những tính năng trên Facebook và Instagram nhằm tối đa hóa thời gian sử dụng của trẻ em, dù công ty nhận thức được những rủi ro tiềm ẩn.
Meta bị cáo buộc thiết kế nền tảng gây nghiện cho trẻ em
Trọng tâm của vụ kiện là cáo buộc Meta sử dụng các tính năng như nút "Like", hệ thống đề xuất nội dung và cơ chế cuộn vô hạn để giữ chân người dùng trẻ tuổi trên nền tảng.
Các tổng chưởng lý bang cho rằng Meta đã biết những thiết kế này có thể gây tác động tiêu cực đến sức khỏe tâm thần của trẻ em và thanh thiếu niên, nhưng vẫn tiếp tục sử dụng chúng nhằm gia tăng mức độ tương tác và doanh thu.
California còn cáo buộc Meta gây hiểu nhầm cho người dùng và phụ huynh về mức độ an toàn của các nền tảng.
Tổng chưởng lý California Rob Bonta cho rằng Meta đã tạo ra một sản phẩm nguy hiểm đối với người dùng trẻ tuổi, nhận thức được những rủi ro nhưng không cung cấp đầy đủ thông tin cho trẻ em, gia đình và cộng đồng.
Bên cạnh vấn đề thiết kế gây nghiện, vụ kiện còn cáo buộc Meta thu thập và sử dụng dữ liệu của trẻ em dưới 13 tuổi mà không có sự đồng ý của cha mẹ, vi phạm luật liên bang Mỹ về bảo vệ quyền riêng tư của trẻ em.
Mức bồi thường có thể lên tới 1.400 tỷ USD
Điều khiến vụ kiện đặc biệt đáng chú ý là quy mô tài chính tiềm tàng.
Trong hồ sơ pháp lý, Meta ước tính tổng mức thiệt hại mà công ty có thể phải đối mặt về lý thuyết lên tới 1.400 tỷ USD, gần bằng vốn hóa thị trường khoảng 1.500 tỷ USD của tập đoàn. Tuy nhiên, các tổng chưởng lý bang chưa công bố chính thức mức tiền mà họ sẽ yêu cầu.
Phía các bang cho rằng con số thực tế có thể thấp hơn đáng kể, nhưng vẫn có khả năng lên tới khoảng 200 tỷ USD – một mức phạt chưa từng có đối với một công ty công nghệ.
New Mexico Attorney General Raúl Torrez, người vừa giành được một phán quyết lớn chống lại Meta trong một vụ kiện riêng liên quan đến an toàn trẻ em, cảnh báo Meta có thể phải đối mặt với một phán quyết "thiên văn" nếu thất bại trong vụ kiện tại California.
Tuy nhiên, giới chuyên gia pháp lý cho rằng mức bồi thường lên tới hàng nghìn tỷ USD khó có khả năng được áp dụng trên thực tế. Dù vậy, chỉ riêng nguy cơ này cũng cho thấy quy mô đặc biệt nghiêm trọng của vụ kiện.
Phiên tòa có thể kéo dài 6-8 tuần
Phiên tòa diễn ra tại tòa án liên bang ở Oakland dưới sự chủ trì của Thẩm phán Yvonne Gonzalez Rogers và dự kiến kéo dài khoảng 6-8 tuần.
Một điểm đáng chú ý là thẩm phán đã lựa chọn một bồi thẩm đoàn tư vấn gồm 8 người, thay vì một bồi thẩm đoàn có quyền đưa ra phán quyết cuối cùng.
Nhóm này gồm 5 phụ nữ và 3 nam giới. Họ sẽ theo dõi quá trình xét xử, đưa ra đánh giá và khuyến nghị, nhưng quyết định cuối cùng vẫn thuộc về Thẩm phán Rogers. Reuters cho biết đây là một thủ tục tương đối hiếm được sử dụng trong các vụ án liên bang.
Meta từng phản đối việc sử dụng bồi thẩm đoàn tư vấn, cho rằng cơ chế này có thể khiến quá trình xét xử kém hiệu quả. Tuy nhiên, thẩm phán cho rằng việc tham khảo đánh giá của cộng đồng là phù hợp bởi vụ án có tác động trực tiếp đến hàng triệu người sử dụng mạng xã hội.
CEO Meta Mark Zuckerberg, CEO Instagram Adam Mosseri và một số nhân vật quan trọng khác dự kiến có thể xuất hiện trong quá trình xét xử.
Meta đứng trước áp lực pháp lý ngày càng lớn
Meta bác bỏ các cáo buộc và khẳng định công ty đã triển khai nhiều biện pháp nhằm bảo vệ thanh thiếu niên trên các nền tảng của mình. Công ty cho rằng những yêu cầu tài chính mà các bang đưa ra là quá mức và các cáo buộc chưa được chứng minh đầy đủ.
Tuy nhiên, vụ kiện tại California diễn ra trong bối cảnh Meta đang phải đối mặt với ngày càng nhiều vụ kiện liên quan đến tác động của mạng xã hội đối với trẻ em.
Đáng chú ý, New Mexico gần đây đã giành được phán quyết buộc Meta chịu khoản tiền phạt hàng trăm triệu USD liên quan đến những cáo buộc tương tự. Vụ việc này đang được xem như một tiền lệ có thể khuyến khích các bang và địa phương khác tiếp tục theo đuổi các vụ kiện chống lại Meta.
Không chỉ là câu chuyện của Meta
Vụ kiện có thể trở thành một bước ngoặt đối với toàn ngành công nghệ nếu tòa án xác định các nền tảng mạng xã hội phải chịu trách nhiệm pháp lý đối với cách thiết kế sản phẩm và tác động của chúng tới sức khỏe tâm thần của người dùng trẻ tuổi.
Đối với Meta, rủi ro không chỉ nằm ở khoản tiền bồi thường. Các bang còn muốn buộc công ty thay đổi cách vận hành Facebook và Instagram, trong đó có những yêu cầu liên quan đến bảo vệ dữ liệu trẻ em và thiết kế nền tảng.
Nếu các nguyên đơn giành chiến thắng, vụ án có thể tạo ra tiền lệ mới cho cách nước Mỹ quản lý các nền tảng mạng xã hội – đặc biệt trong vấn đề thiết kế gây nghiện, quyền riêng tư của trẻ em và trách nhiệm của các công ty công nghệ đối với sức khỏe người dùng trẻ tuổi.
Với quy mô tài chính có thể lên tới hàng trăm tỷ USD và khả năng kéo theo những thay đổi sâu rộng trong cách Meta vận hành các nền tảng lớn nhất của mình, đây được xem là một trong những cuộc chiến pháp lý có ảnh hưởng lớn nhất mà Big Tech phải đối mặt trong năm 2026.