Amazon hiện là một trong những công ty đầu tư mạnh vào AI tạo sinh và hệ thống tác nhân tự động, áp dụng vào mọi khâu từ dịch vụ khách hàng đến vận hành logistics. Theo ông Jassy, các công cụ này đang giúp tăng năng suất và thay đổi cách thức vận hành cốt lõi – một tín hiệu rõ ràng rằng AI không chỉ là công cụ hỗ trợ mà đang dần trở thành yếu tố thay thế trong nhiều công việc. Điều đó cũng đồng nghĩa với việc những vị trí đòi hỏi thao tác lặp lại, xử lý dữ liệu cơ bản hoặc mang tính hành chính – vốn chiếm tỷ trọng lớn trong văn phòng hiện đại – sẽ là mục tiêu đầu tiên bị ảnh hưởng.
Tuy nhiên, liệu AI có thực sự là nguyên nhân chính gây ra cắt giảm nhân sự, hay chỉ đang trở thành “tấm bình phong” thuận tiện trong bối cảnh kinh tế toàn cầu suy yếu? Daniel Zhao – chuyên gia kinh tế của nền tảng việc làm Glassdoor – đưa ra quan điểm thận trọng hơn: "Rất khó xác định chính xác mức độ ảnh hưởng của AI đến tuyển dụng, bởi sự chậm lại của thị trường việc làm có thể xuất phát từ các yếu tố kinh tế vĩ mô."
Câu hỏi đặt ra là: phải chăng AI đang bị “đổ lỗi” quá sớm, trong khi các tập đoàn như Amazon đơn giản là đang tận dụng công nghệ mới để tăng biên lợi nhuận trong giai đoạn tăng trưởng chững lại? Việc thay thế con người bằng hệ thống tự động hóa vốn không mới, nhưng nay lại diễn ra với tốc độ nhanh hơn nhờ đà phát triển của AI tạo sinh như ChatGPT, Claude hay Gemini – khiến các quyết định cắt giảm nhân sự dễ được hợp lý hóa hơn trước công chúng và cổ đông.
Dù nguyên nhân trực tiếp là gì, xu hướng mà Amazon đại diện rất có thể là hình mẫu cho một tương lai không xa: AI sẽ không "đột ngột" thay thế người lao động, nhưng sẽ âm thầm làm thay đổi cấu trúc việc làm qua từng giai đoạn chuyển đổi số. Những công việc không thể thích nghi với công nghệ hoặc không cần sự sáng tạo con người sẽ dần bị loại bỏ, trong khi những vị trí mới lại yêu cầu kỹ năng hoàn toàn khác – thứ mà thị trường lao động hiện tại chưa chuẩn bị sẵn sàng.
Sự chuyển dịch này không còn là viễn cảnh mà đã bắt đầu diễn ra, được che giấu dưới những cụm từ quen thuộc như "tái cấu trúc", "tối ưu nguồn lực" hay "hiện đại hóa vận hành". Và khi một ông lớn như Amazon công khai định hướng đó, những doanh nghiệp khác chắc chắn sẽ quan sát kỹ – không chỉ để học hỏi mà còn để cạnh tranh.
Vấn đề không còn là “liệu AI có thay thế con người?” – mà là “bao nhiêu người, trong bao lâu và ở cấp độ nào?”