Đáng chú ý, các nhà phát triển robot hình người đang chuyển trọng tâm từ những màn trình diễn công nghệ sang các bài toán thực tế như phân loại hàng hóa, đóng gói thiết bị điện tử và lắp ráp điện thoại, nhằm đưa robot vào nhà máy và chuỗi logistics.
Robot hình người bước vào “bài kiểm tra” thương mại
Sau thời gian gây chú ý bằng những màn nhào lộn, chạy, nhảy hay thi đấu thể thao, các nhà sản xuất robot Trung Quốc đang phải đối mặt với một câu hỏi thực tế hơn: robot hình người có thể tạo ra giá trị kinh tế trong môi trường làm việc thực tế hay không?
Tại Hội nghị Robot Thế giới 2026 diễn ra ở Bắc Kinh, các doanh nghiệp Trung Quốc trình diễn robot hình người thực hiện nhiều công việc vốn do con người đảm nhiệm, từ phân loại bưu kiện, đóng gói hàng điện tử đến lắp ráp điện thoại di động. Một số robot còn được giới thiệu cho các nhiệm vụ bảo trì và hỗ trợ công việc gia đình.
Hơn 300 doanh nghiệp tham dự sự kiện, trưng bày hơn 2.000 sản phẩm và giới thiệu trên 150 sản phẩm mới. Quy mô này cho thấy robot đang nổi lên như một trong những lĩnh vực công nghệ được Trung Quốc ưu tiên phát triển mạnh.
Điểm đáng chú ý của triển lãm năm nay là robot không còn chỉ được thiết kế để gây ấn tượng với người xem. Các nhà sản xuất đang tìm cách chứng minh chúng có thể làm việc trong dây chuyền sản xuất, kho hàng và mạng lưới logistics.
Từ trình diễn công nghệ đến dây chuyền sản xuất
Một trong những lợi thế lớn nhất của robot hình người là khả năng sử dụng không gian và cơ sở hạ tầng vốn được thiết kế cho con người.
Thay vì phải xây dựng lại toàn bộ nhà máy để phù hợp với robot chuyên dụng, robot hình người có thể được đưa vào những khu vực đã có sẵn bàn làm việc, kệ hàng, dây chuyền và công cụ dành cho lao động con người.
Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng khi các doanh nghiệp logistics và sản xuất tại châu Á đối mặt với tình trạng thiếu lao động và chi phí nhân công tăng.
Theo RetailNews Asia, các robot mới được hướng tới những trung tâm phân loại hàng hóa, cơ sở sản xuất điện tử và mạng lưới logistics. Với lượng bưu kiện khổng lồ được xử lý mỗi ngày tại Trung Quốc, việc tự động hóa các công đoạn lặp đi lặp lại có thể mở ra thị trường rất lớn.
Một số robot tại hội nghị đã trình diễn quy trình logistics phối hợp, trong đó robot nâng và xếp thùng hàng, robot khác phân loại và bổ sung hàng hóa trên dây chuyền.
Điện tử trở thành “bãi thử” quan trọng
Ngành điện tử đặc biệt phù hợp để thử nghiệm robot hình người bởi các nhà máy có rất nhiều công đoạn lặp lại nhưng vẫn cần khả năng thao tác linh hoạt.
Tại sự kiện, robot được trình diễn đóng gói sản phẩm điện tử và lắp ráp điện thoại di động. Đây là bước tiến đáng chú ý so với những ứng dụng đơn giản như vận chuyển vật thể từ điểm này sang điểm khác.
Các chương trình thử nghiệm robot cũng đang được lên kế hoạch tại một số nhà máy sản xuất điện tử tiêu dùng ở Trung Quốc từ nay đến cuối năm. Đây sẽ là phép thử quan trọng để xác định liệu robot hình người có thể đạt hiệu quả kinh tế cao hơn các hệ thống tự động hóa chuyên dụng hay không.
“Nút thắt” nằm ở phần mềm và pin
Dù phần cứng robot đang tiến bộ nhanh, khả năng thương mại hóa trên quy mô lớn vẫn chưa được đảm bảo.
Robot có thể thực hiện một nhiệm vụ trong môi trường được kiểm soát tại triển lãm không đồng nghĩa với việc chúng có thể hoạt động ổn định trong nhiều giờ tại nhà máy.
Theo RetailNews Asia, hai yếu tố đặc biệt quan trọng hiện nay là độ tin cậy của phần mềm và thời lượng pin. Robot phải có khả năng vận hành liên tục trong nhiều giờ, đồng thời duy trì độ chính xác khi thực hiện các nhiệm vụ lặp lại.
Ngoài ra, doanh nghiệp phải tính toán liệu chi phí đầu tư, vận hành và bảo trì robot có thực sự thấp hơn so với các giải pháp tự động hóa truyền thống.
Đây là lý do các nhà sản xuất robot đang chuyển từ việc chứng minh “robot có thể làm được gì” sang câu hỏi khó hơn: robot có thể làm việc đó với chi phí bao nhiêu và ổn định đến mức nào?
Trung Quốc muốn xây dựng chuỗi cung ứng robot hoàn chỉnh
Một lợi thế khác của Trung Quốc là hệ sinh thái sản xuất phần cứng quy mô lớn.
Các nhà sản xuất robot trong nước có thể tận dụng mạng lưới cung ứng các linh kiện như bộ truyền động, cảm biến, hộp số và các thành phần cơ điện, qua đó giảm chi phí sản xuất khi mở rộng quy mô.
Việc hình thành chuỗi cung ứng nội địa cũng giúp các công ty robot rút ngắn thời gian phát triển sản phẩm và nhanh chóng đưa những thế hệ robot mới vào thử nghiệm.
Tại Hội nghị Robot Thế giới năm nay, Trung Quốc không chỉ trình diễn robot mà còn mở rộng sự hiện diện của các doanh nghiệp trong toàn bộ chuỗi giá trị.
Điều này phù hợp với chiến lược rộng hơn của Bắc Kinh nhằm đưa robot và “AI hiện thân” (embodied AI) trở thành một ngành công nghiệp tăng trưởng mới.
Cuộc đua robot Mỹ - Trung bước sang giai đoạn mới
Robot hình người đang dần trở thành một mặt trận công nghệ mới bên cạnh chip bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và xe điện.
Trung Quốc hiện sở hữu lợi thế lớn về sản xuất phần cứng và quy mô thị trường nội địa, trong khi các công ty Mỹ đang tập trung mạnh vào AI, mô hình nền tảng và khả năng điều khiển robot.
Hội nghị Robot Thế giới diễn ra trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ Mỹ - Trung tiếp tục gia tăng. Reuters nhận định robot đang trở thành một lĩnh vực cạnh tranh công nghệ mới giữa hai nền kinh tế lớn, đồng thời là một hướng tăng trưởng công nghiệp tiềm năng của Trung Quốc.
Sự quan tâm của giới đầu tư cũng tăng mạnh. Trường hợp Unitree là ví dụ điển hình khi hãng robot hình người này vừa gây chú ý với màn IPO tại Thượng Hải và ghi nhận mức độ quan tâm rất lớn từ nhà đầu tư. Tuy nhiên, sự hào hứng của thị trường tài chính chưa đồng nghĩa với việc robot hình người đã sẵn sàng thay thế lao động con người trên diện rộng.
Nhà máy sẽ là phép thử quyết định
Những màn trình diễn tại Bắc Kinh cho thấy công nghệ đang tiến nhanh, nhưng nhà máy mới là nơi quyết định tương lai thương mại của robot hình người.
Một robot có thể chạy nhanh, thực hiện động tác phức tạp hay chơi thể thao vẫn chưa đủ. Doanh nghiệp cần một cỗ máy có thể làm việc hàng giờ, ít lỗi, tiêu thụ năng lượng hợp lý và tạo ra chi phí trên mỗi sản phẩm thấp hơn hoặc ít nhất cạnh tranh được với các hệ thống tự động hóa hiện tại.
Đây cũng là lý do các nhà sản xuất đang đưa robot vào những môi trường cụ thể như kho hàng, dây chuyền điện tử và nhà máy sản xuất thay vì chỉ tập trung vào các màn trình diễn.
Nếu các chương trình thử nghiệm trong các nhà máy điện tử Trung Quốc chứng minh được hiệu quả kinh tế, năm 2026 có thể trở thành bước ngoặt đưa robot hình người từ “ngôi sao triển lãm” thành một bộ phận thực sự của lực lượng sản xuất. Khi đó, cuộc cạnh tranh sẽ không còn nằm ở việc robot nào có màn trình diễn ấn tượng nhất, mà ở việc doanh nghiệp nào có thể sản xuất robot với chi phí thấp, vận hành ổn định và tích hợp chúng vào dây chuyền nhanh nhất.