Làn sóng đầu tư trí tuệ nhân tạo đang tạo ra một “mùa vàng lợi nhuận” mới cho các tập đoàn công nghệ Nhật Bản, trong đó nổi bật nhất là Hitachi và Advantest – hai doanh nghiệp đang trở thành biểu tượng cho sự chuyển dịch chiến lược của Japan Inc. từ các ngành công nghiệp truyền thống sang hạ tầng AI, bán dẫn và công nghệ số giá trị cao.
Theo Nikkei Asia, trong mùa công bố kết quả kinh doanh năm tài chính 2025–2026, Hitachi và Advantest nằm trong nhóm doanh nghiệp ghi nhận mức tăng trưởng lợi nhuận mạnh nhất Nhật Bản, phản ánh sự bùng nổ nhu cầu toàn cầu đối với trung tâm dữ liệu AI, chip bán dẫn hiệu năng cao và hệ thống kiểm thử tiên tiến. Khoảng 70% doanh nghiệp Nhật Bản báo cáo lợi nhuận tăng trưởng so với năm trước, nhưng nhóm hưởng lợi rõ rệt nhất vẫn là các công ty gắn trực tiếp với chuỗi cung ứng AI.
Advantest – nhà sản xuất thiết bị kiểm thử chip lớn nhất thế giới và là đối tác chiến lược của Nvidia, TSMC cùng nhiều hãng bán dẫn hàng đầu – tiếp tục ghi nhận tăng trưởng vượt kỳ vọng nhờ nhu cầu kiểm thử GPU AI và chip nhớ HBM tăng mạnh. Khi Nvidia, AMD và các hyperscaler đẩy mạnh mở rộng hạ tầng AI, nhu cầu đối với hệ thống test chip hiệu năng cao của Advantest tăng theo cấp số nhân, đưa công ty trở thành một trong những “người hưởng lợi thầm lặng” lớn nhất của cơn sốt AI toàn cầu.
Trong khi đó, Hitachi đang gặt hái thành quả từ chiến lược tái cấu trúc kéo dài nhiều năm, chuyển trọng tâm từ điện tử tiêu dùng sang hạ tầng số, hệ thống công nghiệp thông minh và dịch vụ công nghệ cao. Mảng Lumada – nền tảng chuyển đổi số và AI công nghiệp của Hitachi – tiếp tục tăng trưởng mạnh, đặc biệt trong các lĩnh vực năng lượng, đường sắt, tự động hóa nhà máy và trung tâm dữ liệu. Công ty cũng đang đẩy mạnh đầu tư vào các giải pháp AI cho hạ tầng công nghiệp và quản trị dữ liệu quy mô lớn.
Sự bứt phá của hai doanh nghiệp này cho thấy một thực tế mới: AI không chỉ mang lại lợi nhuận cho các công ty Mỹ như Nvidia, Microsoft hay Google, mà còn đang tái định hình toàn bộ chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu, nơi Nhật Bản giữ vai trò then chốt ở các mắt xích chiến lược như thiết bị sản xuất chip, vật liệu bán dẫn, kiểm thử và tự động hóa công nghiệp.
Giới phân tích cho rằng Advantest của Nhật Bản nằm ở năng lực công nghệ nền tảng sâu, thay vì cạnh tranh trực diện ở mô hình AI tạo sinh. Nếu Mỹ dẫn đầu ở phần mềm và mô hình ngôn ngữ lớn, còn Đài Loan thống trị sản xuất chip tiên tiến, thì Nhật Bản đang kiểm soát nhiều khâu không thể thay thế trong chuỗi cung ứng AI toàn cầu.
Bối cảnh này cũng giúp thị trường chứng khoán Nhật Bản trở nên hấp dẫn hơn với nhà đầu tư quốc tế. Cổ phiếu công nghệ liên quan đến AI như Advantest, Tokyo Electron, Disco hay Hitachi liên tục tăng mạnh trong năm 2026, trở thành động lực chính kéo chỉ số Nikkei đi lên. Sự dịch chuyển này đánh dấu một giai đoạn mới của “Japan Inc.” – nơi lợi nhuận không còn đến chủ yếu từ ô tô hay điện tử tiêu dùng, mà từ hạ tầng số và bán dẫn.
Tuy nhiên, thách thức vẫn rất lớn. Nhật Bản vẫn đối mặt với áp lực thiếu hụt kỹ sư bán dẫn, chi phí năng lượng tăng và sự cạnh tranh ngày càng quyết liệt từ Trung Quốc, Hàn Quốc và Mỹ trong cuộc đua công nghệ AI. Chính phủ Nhật cũng đang tăng tốc các chương trình hỗ trợ bán dẫn và đầu tư vào các dự án chiến lược như Rapidus nhằm giành lại vị thế trong ngành chip tiên tiến.
Dù vậy, sự thăng hoa của Hitachi và Advantest cho thấy AI đang mở ra một chu kỳ phục hưng công nghiệp mới cho Nhật Bản. Trong kỷ nguyên mà sức mạnh công nghệ quyết định vị thế kinh tế quốc gia, những doanh nghiệp kiểm soát hạ tầng nền tảng sẽ là những người chiến thắng dài hạn – và Japan Inc. đang muốn trở lại trung tâm của cuộc chơi đó.