Theo Nikkei Asia, sự bùng nổ nhu cầu sử dụng chip nhớ (memory chips) để phục vụ các hệ thống AI đã tạo nên áp lực tăng giá mạnh mẽ đối với các thành phần cơ bản của PC — đặc biệt là DRAM và NAND flash, từ đó kéo giá bán PC đi lên. 

Nguyên nhân cốt lõi của hiện tượng này là sự tái cấu trúc ưu tiên sản xuất trong ngành bán dẫn. Các nhà sản xuất lớn như Samsung, SK Hynix và Micron đang dồn phần lớn năng lực sản xuất vào các loại bộ nhớ có băng thông cao (High Bandwidth Memory – HBM) và các biến thể nâng cao của DDR5, để phục vụ cho các data center AI và hệ thống xử lý lớn. Điều này dẫn tới tình trạng gián đoạn nguồn cung cho bộ nhớ phục vụ PC và thiết bị tiêu dùng phổ thông, đẩy giá linh kiện lên cao. 

Dữ liệu thị trường đã phản ánh rõ điều này: giá DRAM hợp đồng được ghi nhận tăng hơn 170% theo năm và mức tăng còn tiếp tục trong nhiều tháng gần đây. Đây là xu hướng hiếm thấy, vượt xa mức tăng của hầu hết các sản phẩm công nghệ khác và thậm chí có thời điểm giá DRAM vượt cả vàng theo tỷ lệ tăng giá. 

Hệ quả từ cuộc đua AI tới người dùng và thị trường PC
1. Tăng giá PC là hệ quả tất yếu
Là một trong những linh kiện chiếm tỷ lệ đáng kể trong tổng chi phí sản xuất PC (đặc biệt là laptop và workstation), bộ nhớ DRAM và NAND flash là yếu tố thiết yếu. Khi chi phí đầu vào tăng mạnh, các hãng OEM như Dell, Lenovo, HP buộc phải chuyển phần tăng chi phí này sang người tiêu dùng — thông thường dưới hình thức tăng giá bán hoặc giảm cấu hình tiêu chuẩn. Báo cáo gần đây của IDC dự báo giá PC trung bình toàn cầu có thể tăng từ 4–8% vào năm 2026 do khủng hoảng chip nhớ, với một số nhà sản xuất thông báo kế hoạch nâng giá lên tới 15–20% cho các model cao cấp.

Đối với người dùng cuối — từ doanh nghiệp tới cá nhân — áp lực tăng giá này có thể làm giảm nhu cầu nâng cấp thiết bị, trì hoãn quyết định mua sắm, hoặc chuyển sang các sản phẩm có cấu hình thấp hơn. Đây là một yếu tố quan trọng khiến thị trường PC toàn cầu khó phục hồi mạnh trong giai đoạn tới, giữa bối cảnh đòi hỏi AI hóa ngày càng tăng nhưng nhu cầu tiêu dùng lại nhạy cảm với giá. 

2. Chuỗi cung ứng toàn cầu chịu vắt kiệt
Tình trạng căng thẳng trong nguồn cung bộ nhớ không chỉ tác động tới PC mà còn ảnh hưởng sâu rộng hơn:

• Ngành console game: Nhà sản xuất thiết bị chơi game phải cạnh tranh nguồn DRAM với các đơn hàng cấp cao, khiến mức giá có thể tăng 10–15% và ảnh hưởng tới doanh số thiết bị giải trí tại gia. 

• Thiết bị di động và tablet: DRAM LPDDR và NAND flash vốn dùng cho smartphone cũng chịu áp lực tương tự. Nhiều thương hiệu lớn báo rằng chi phí linh kiện gia tăng — đặc biệt trong phân khúc cao cấp — sẽ buộc họ phải xem xét lại chiến lược giá bán hoặc tính năng sản phẩm. 

Điều này phản ánh một cuộc phân bổ nguồn lực mới trong chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu: các hãng sản xuất bộ nhớ ưu tiên hợp đồng dài hạn với khách hàng AI (hyperscaler/cloud), vì sức mua khổng lồ và lợi nhuận cao hơn, khiến các bên sản xuất thiết bị tiêu dùng truyền thống bị “đẩy ra lề”. 

3. Hệ quả đối với doanh nghiệp và nền kinh tế số
Tăng chi phí linh kiện không chỉ là vấn đề giá bán sản phẩm. Nó có thể dẫn tới hiệu ứng domino:

• Doanh nghiệp công nghệ nhỏ và OEM quy mô vừa sẽ chịu gánh nặng lớn nhất vì biên lợi nhuận mỏng hơn so với các tập đoàn lớn; trong nhiều trường hợp họ phải chấp nhận giảm doanh số hoặc thu hẹp sản xuất. 

• Người sử dụng doanh nghiệp (enterprise) có thể phải trì hoãn mua sắm máy tính phục vụ số hóa và nâng cấp hệ thống, ảnh hưởng tới tiến độ chuyển đổi số.

• Nhu cầu thị trường suy giảm có thể tác động ngược lại tới ngành bán dẫn trong dài hạn, khi khách hàng bắt đầu chống trả bằng việc tối ưu hóa hiệu năng trên mỗi USD chi tiêu, hoặc chuyển sang sử dụng dịch vụ điện toán đám mây thay vì đầu tư phần cứng nhiều.

Tình trạng này đặt ra những câu hỏi chiến lược cho toàn ngành: Liệu các nhà sản xuất bán dẫn có cân đối được giữa nhu cầu AI và nhu cầu tiêu dùng? Các hãng PC có thể tối ưu hóa cấu hình và chi phí để hấp dẫn khách hàng trong bối cảnh giá linh kiện leo thang? Và người dùng cuối — doanh nghiệp, tổ chức giáo dục, chính phủ — sẽ phải điều chỉnh kế hoạch công nghệ ra sao khi chi phí phần cứng không còn giảm đều như trước?

Trong ngắn hạn, người dùng nên nhạy bén với thời điểm mua sắm và tính toán cấu hình phù hợp, trong khi các doanh nghiệp và nhà hoạch định chính sách cần xem chuỗi cung ứng bán dẫn là một nhân tố chiến lược hơn bao giờ hết trong kỷ nguyên AI.