Phát biểu được đưa ra trong bối cảnh generative AI đang lan rộng với tốc độ chưa từng có, làm dấy lên tranh luận toàn cầu về nguy cơ tự động hóa hàng triệu việc làm trí óc trong tương lai gần.
Theo Reuters, Altman nhận định AI sẽ khiến nhiều công việc biến mất, nhưng đồng thời cũng tạo ra những ngành nghề mới, những mô hình kinh doanh mới và năng suất kinh tế lớn hơn tương tự các cuộc cách mạng công nghệ trước đây.
Quan điểm của người đứng đầu OpenAI xuất hiện vào thời điểm AI đang bước sang giai đoạn thương mại hóa mạnh nhất kể từ khi ChatGPT ra mắt cuối năm 2022. Các công ty công nghệ toàn cầu hiện chạy đua triển khai AI vào lập trình, chăm sóc khách hàng, truyền thông, tài chính, giáo dục và hàng loạt lĩnh vực khác nhằm cắt giảm chi phí và nâng cao hiệu suất vận hành.
Điều này khiến thị trường lao động toàn cầu xuất hiện tâm lý lo ngại ngày càng lớn, đặc biệt trong nhóm nhân sự văn phòng và lao động trí thức.
Trong hai năm qua, nhiều báo cáo quốc tế đã cảnh báo AI có thể tác động tới hàng trăm triệu việc làm trên toàn thế giới. Goldman Sachs từng ước tính generative AI có thể ảnh hưởng tới khoảng 300 triệu vị trí việc làm toàn cầu, trong khi nhiều doanh nghiệp công nghệ đã bắt đầu cắt giảm nhân sự song song với việc tăng tốc đầu tư AI.
Tuy nhiên, Sam Altman cho rằng lịch sử công nghệ cho thấy các cuộc cách mạng lớn thường tạo ra nhiều cơ hội mới hơn là phá hủy hoàn toàn thị trường lao động.
Theo Reuters, Altman nhấn mạnh rằng AI sẽ làm thay đổi bản chất công việc thay vì khiến con người trở nên “vô dụng”. Ông cho rằng trong dài hạn, AI có thể giúp con người tập trung nhiều hơn vào sáng tạo, tư duy chiến lược và các hoạt động có giá trị cao hơn thay vì những tác vụ lặp lại. Đây là góc nhìn đang được nhiều lãnh đạo công nghệ lớn chia sẻ.
Các tập đoàn như Microsoft, Google hay Nvidia đều cho rằng AI sẽ trở thành “co-pilot” hỗ trợ con người thay vì thay thế hoàn toàn lực lượng lao động. Trong khi đó, giới nghiên cứu kinh tế cho rằng tác động của AI có thể tương tự internet hoặc tự động hóa công nghiệp trước đây — làm biến đổi cấu trúc việc làm nhưng đồng thời mở ra các lĩnh vực kinh tế hoàn toàn mới. Tuy nhiên, điều khiến AI khác biệt là tốc độ phát triển quá nhanh.
Nếu internet mất nhiều năm để thay đổi thị trường lao động, thì generative AI chỉ cần chưa đầy ba năm để thâm nhập sâu vào hầu hết ngành nghề tri thức. Các công cụ AI hiện đã có khả năng viết mã, phân tích dữ liệu, tạo nội dung, thiết kế hình ảnh và tự động hóa nhiều quy trình văn phòng ở cấp độ ngày càng cao.
Chính điều này khiến nhiều chính phủ bắt đầu xem AI không chỉ là vấn đề công nghệ, mà còn là bài toán xã hội và chính sách công.
Reuters cho biết Altman cũng thừa nhận AI sẽ tạo ra những thay đổi “đáng kể” đối với việc làm và xã hội, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết của các chính sách thích ứng về giáo dục, đào tạo kỹ năng và an sinh trong tương lai.
Trong thời gian gần đây, nhiều quốc gia đã bắt đầu xây dựng chiến lược chuẩn bị cho nền kinh tế AI. Hàn Quốc thúc đẩy đào tạo nhân lực AI quy mô lớn, Singapore đầu tư mạnh vào nâng cấp kỹ năng số, còn Liên minh châu Âu tăng cường thảo luận về AI Act và các cơ chế bảo vệ người lao động trước làn sóng tự động hóa mới.
Giới chuyên gia cho rằng vấn đề lớn nhất không nằm ở việc AI có thay thế toàn bộ con người hay không, mà là tốc độ chuyển đổi quá nhanh có thể khiến thị trường lao động khó thích nghi trong ngắn hạn.
Những ngành nghề có tính lặp lại cao, phụ thuộc xử lý dữ liệu hoặc nội dung tiêu chuẩn hóa được dự báo sẽ chịu tác động đầu tiên. Trong khi đó, các lĩnh vực liên quan tới sáng tạo, quản trị chiến lược, kỹ thuật AI, robotics hay tương tác xã hội phức tạp có thể tiếp tục tăng nhu cầu nhân lực.
Ở góc độ rộng hơn, phát biểu của Sam Altman phản ánh giai đoạn chuyển tiếp quan trọng của nền kinh tế toàn cầu khi AI đang dần trở thành hạ tầng cốt lõi của kỷ nguyên số mới.
Cuộc tranh luận hiện nay không còn xoay quanh việc AI có phát triển hay không, mà là làm thế nào để các quốc gia, doanh nghiệp và người lao động thích nghi đủ nhanh với tốc độ thay đổi mà AI tạo ra.
Trong lịch sử công nghệ, mỗi cuộc cách mạng công nghiệp đều tạo ra lo ngại về việc làm trước khi hình thành những ngành nghề và mô hình kinh tế mới. Với AI, điều tương tự có thể đang diễn ra — nhưng ở tốc độ nhanh hơn rất nhiều.
Và chính tốc độ đó sẽ quyết định quốc gia hay doanh nghiệp nào có thể tận dụng AI như động lực tăng trưởng mới, thay vì trở thành bên bị động trong cuộc tái cấu trúc lao động toàn cầu đang bắt đầu hình thành.