Động thái này không phải là một sáng kiến độc lập; lệnh cấm sẽ được mở rộng sang Vành đai 2 vào năm 2028, nhắm vào cả ô tô cá nhân chạy bằng nhiên liệu hóa thạch cùng với xe máy. Đến năm 2030, lệnh cấm sẽ được áp dụng cho Vành đai 3, đánh dấu một bước tiến quyết định hướng tới giao thông đô thị sạch hơn.

 

Trong khi đó, Thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM) đang cân nhắc các biện pháp tương tự, xem xét các khu vực được chỉ định ưu tiên xe xanh, đồng thời hạn chế xe máy chạy bằng xăng và dầu diesel, đặc biệt là ở khu vực trung tâm sầm uất và các khu vực nhạy cảm với môi trường như Cần Giờ và Đặc khu Côn Đảo. Với những rủi ro cao như vậy, người ta có thể suy đoán rằng xe tay ga điện đã chính thức trở thành phương tiện "thời thượng" mới tại Việt Nam.

 

Những hạn chế sắp tới này hứa hẹn sẽ định hình lại bức tranh thị trường xe máy Việt Nam. Là những trung tâm đô thị lớn nhất cả nước, Hà Nội và TP.HCM dẫn đầu về mức tiêu thụ xe máy, đồng thời là trung tâm của các hoạt động kinh tế. Xe máy điện ra mắt vào đầu những năm 2000, chủ yếu phục vụ cho học sinh, sinh viên có thể sử dụng mà không cần bằng lái, từ đó hình thành nên thị trường xe điện (EV) ban đầu.

 

Trước đây, những chiếc xe đạp điện này chủ yếu được nhập khẩu từ Trung Quốc, mang đến một lựa chọn thay thế giá cả phải chăng trong một thị trường cạnh tranh. Cho đến gần đây, Detech là nhà sản xuất trong nước duy nhất có trụ sở tại Hưng Yên. Tuy nhiên, sau năm 2010, ngành công nghiệp này đã chứng kiến sự gia tăng đột biến của các thương hiệu nội địa, với Dibao nổi lên vào năm 2011, Pega vào năm 2012, DK Bike vào năm 2014 và Anbico vào năm 2015. Năm 2018, VinFast, thương hiệu đầy tham vọng được Vingroup hậu thuẫn, cùng với Selex Motors và Dat Bike, cũng ra mắt vào năm sau đó.

 

Thương hiệu xe máy điện Trung Quốc Yadea, hiện là nhà sản xuất xe máy điện thống trị toàn cầu, đã thành lập hai nhà máy lớn tại Bắc Giang vào năm 2019 với kế hoạch sản xuất tới hai triệu xe mỗi năm. Tiếp nối thành công đó, Tailg, một thương hiệu xe máy hạng nặng khác của Trung Quốc, đã đặt chân đến Hưng Yên vào năm 2024, với công suất sản xuất hàng năm là 350.000 xe. Các nhà sản xuất xe máy chạy xăng truyền thống đang chứng kiến những làn gió mới, với việc Yamaha ra mắt chiếc xe máy điện đầu tiên của mình, Neo, vào năm 2022, trong khi Honda - nắm giữ hơn 80% thị phần - đã ra mắt các mẫu xe điện của mình vào năm 2024, ICON e: và CUV e: cao cấp.

 

Bất chấp sự sôi động của phân khúc xe điện, Suzuki, SYM và Piaggio, những công ty vẫn là thành viên của Hiệp hội các nhà sản xuất xe máy Việt Nam (VAMM), vẫn chưa tung ra các phiên bản xe điện hoàn toàn. VinFast, với vị thế độc đáo là một doanh nghiệp minh bạch, đã công bố doanh số gần 71.000 xe trong năm qua, chiếm 3% thị phần xe máy chạy xăng, với tổng doanh số 2,65 triệu xe. Tuy nhiên, việc thiếu số liệu thống kê chính thức về doanh số xe máy điện hàng năm đặt ra một thách thức cho việc phân tích thị trường toàn diện.

 

Các chuyên gia trong ngành tin rằng việc Hà Nội dần cấm xe máy chạy xăng - và khả năng tiếp theo là TP.HCM - sẽ làm thay đổi đáng kể bức tranh thị trường xe máy Việt Nam. Xe máy tiếp tục là phương tiện di chuyển chính nhờ giá cả phải chăng, tính linh hoạt và sự hỗ trợ của cơ sở hạ tầng. Theo Hội đồng Quốc tế về Giao thông Sạch (ICCT), xe máy đáp ứng 72,6% nhu cầu vận tải tại Hà Nội và 82% tại TP.HCM.

 

Đối với Honda, với doanh số gần 2,15 triệu xe mỗi năm, Hà Nội là một thị trường quan trọng, đóng góp khoảng 8-9% tổng doanh số của hãng. Người phát ngôn của công ty thừa nhận những tác động sâu sắc của những thay đổi chính sách này, đồng thời nhấn mạnh những thách thức về cả hậu cần lẫn tài chính trong quá trình chuyển đổi sang xe thân thiện với môi trường tại các đô thị đông đúc như vậy. "Việc thay thế nhanh chóng một số lượng lớn xe động cơ đốt trong có thể gây ra áp lực đáng kể", họ lưu ý, đồng thời nhấn mạnh đến cơ sở hạ tầng sạc điện chưa đáp ứng được yêu cầu và các lo ngại về an toàn cháy nổ.

 

Trong khi Honda ủng hộ việc trì hoãn để có thêm thời gian cho các tiêu chuẩn kỹ thuật và phát triển cơ sở hạ tầng, phản ứng từ các nhà sản xuất khác vẫn chưa rõ ràng. Người phát ngôn của Suzuki Việt Nam xác nhận rằng các thành viên VAMM sẽ họp để đưa ra các chiến lược cho quá trình chuyển đổi tiềm năng sang xe xanh. Hiện tại, không có ưu đãi nào của chính phủ cho việc mua xe máy điện, không giống như ô tô điện, được miễn lệ phí trước bạ đến tháng 2 năm 2027. Hà Nội đang xem xét hỗ trợ việc thay thế khoảng 450.000 xe máy chạy xăng, có khả năng trang trải hầu hết chi phí cho các lựa chọn xe điện mới, cùng với việc thiết lập các khu vực sạc cho xe điện và xe năng lượng sạch.