Chuyến đi phản ánh cách tiếp cận mang tính thực dụng của ông Trump trong giai đoạn mới của quan hệ Mỹ - Trung: nếu “tách rời hoàn toàn” là điều không khả thi, Washington sẽ tìm cách định hình lại các điều kiện phụ thuộc lẫn nhau theo hướng có lợi hơn cho Mỹ.
Điều đáng chú ý là thành phần đoàn doanh nghiệp tháp tùng ông Trump lần này không chỉ mang ý nghĩa thương mại, mà còn phản ánh bản chất mới của cạnh tranh địa chính trị toàn cầu — nơi công nghệ, AI và chuỗi cung ứng trở thành trung tâm quyền lực quốc gia.
Theo SCMP, các lãnh đạo doanh nghiệp tham gia đoàn bao gồm nhiều tên tuổi lớn trong lĩnh vực công nghệ, tài chính, hàng không và sản xuất, trong đó có các đại diện gắn chặt với hệ sinh thái AI và chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu, như Elon Musk – CEO Tesla và SpaceX, Tim Cook – CEO Apple, Jensen Huang – CEO NVIDIA (tham gia phút chót), Cristiano Amon – CEO Qualcomm, Sanjay Mehrotra – CEO Micron Technology, Jim Anderson – CEO Coherent, Jacob Thaysen – CEO Illumina, Dina Powell McCormick – lãnh đạo cấp cao của Meta.
Sự hiện diện của các CEO công nghệ cho thấy dù Washington đang siết kiểm soát chip AI và công nghệ chiến lược, các tập đoàn Mỹ vẫn coi Trung Quốc là thị trường không thể bỏ qua. Trung Quốc hiện không chỉ là công xưởng sản xuất, mà còn là thị trường tiêu dùng công nghệ lớn nhất thế giới, đồng thời sở hữu hệ sinh thái AI, xe điện và bán dẫn phát triển cực nhanh.
Trong nhiều năm, chính quyền Mỹ thúc đẩy chiến lược giảm phụ thuộc vào Trung Quốc thông qua thuế quan, kiểm soát xuất khẩu và tái cấu trúc chuỗi cung ứng. Tuy nhiên, thực tế thị trường cho thấy phần lớn Big Tech Mỹ vẫn gắn chặt lợi ích kinh doanh với Trung Quốc — từ sản xuất phần cứng, chuỗi cung ứng linh kiện cho tới doanh thu tiêu dùng.
Apple là ví dụ điển hình. Dù hãng đẩy mạnh đa dạng hóa sản xuất sang Ấn Độ và Đông Nam Á, Trung Quốc vẫn là trung tâm sản xuất iPhone lớn nhất thế giới và là thị trường chiến lược của công ty. Tương tự, Tesla hiện phụ thuộc lớn vào nhà máy Thượng Hải — cơ sở sản xuất hiệu quả nhất toàn cầu của hãng.
Trong lĩnh vực AI, sự phụ thuộc còn phức tạp hơn. Trung Quốc vừa là đối thủ chiến lược, vừa là mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng đất hiếm, pin, điện tử và sản xuất thiết bị công nghệ. Điều này khiến Mỹ khó có thể thực hiện một chiến lược “decoupling” hoàn toàn mà không gây tổn thất lớn cho chính doanh nghiệp trong nước.
Reuters cho biết giới doanh nghiệp Mỹ kỳ vọng chuyến thăm có thể giúp cải thiện môi trường đầu tư, tháo gỡ các rào cản pháp lý và mở lại các cuộc thảo luận thương mại vốn bị đình trệ trong thời gian qua.
Tuy nhiên, phía Trung Quốc cũng tận dụng chuyến đi để phát đi thông điệp rằng Bắc Kinh vẫn là đối tác không thể thay thế trong nền kinh tế toàn cầu. Trong bối cảnh Mỹ và đồng minh tìm cách tái cấu trúc chuỗi cung ứng, Trung Quốc muốn chứng minh rằng khả năng tách rời hoàn toàn khỏi nền kinh tế Trung Quốc là điều cực kỳ khó khăn, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ cao.
Giới phân tích cho rằng AI đang khiến mối quan hệ Mỹ - Trung bước vào trạng thái “cạnh tranh phụ thuộc lẫn nhau”. Hai nền kinh tế cạnh tranh quyết liệt về chip, dữ liệu và AI, nhưng đồng thời vẫn cần nhau về thị trường, sản xuất và chuỗi cung ứng công nghệ.
Điều đó lý giải vì sao ông Trump lựa chọn mang theo các lãnh đạo công nghệ thay vì chỉ các quan chức thương mại hay ngoại giao truyền thống. Trong kỷ nguyên AI, các tập đoàn công nghệ giờ đây không chỉ là doanh nghiệp, mà đã trở thành lực lượng ảnh hưởng trực tiếp tới chiến lược kinh tế và địa chính trị quốc gia.
SCMP cho rằng chuyến đi phản ánh một thực tế lớn hơn: cạnh tranh Mỹ - Trung sẽ tiếp tục kéo dài, nhưng hai bên có thể đang chuyển từ đối đầu trực diện sang quản lý cạnh tranh và duy trì mức độ ổn định cần thiết cho kinh tế toàn cầu.
Trong bối cảnh AI và công nghệ số ngày càng định hình quyền lực quốc gia, chuyến thăm Bắc Kinh của ông Trump cùng dàn CEO công nghệ vì thế không đơn thuần là hoạt động ngoại giao hay xúc tiến thương mại. Đó là tín hiệu cho thấy công nghệ đã trở thành trung tâm của địa chính trị thế kỷ 21 — nơi các tập đoàn công nghệ lớn đang đóng vai trò ngày càng giống những “thực thể chiến lược” trong cạnh tranh toàn cầu giữa các cường quốc.