Báo cáo tài chính quý kết thúc tháng 12/2025 của Alibaba cho thấy một bức tranh điển hình của các tập đoàn công nghệ trong kỷ nguyên AI: tăng trưởng không còn đến từ thương mại điện tử truyền thống, mà đang được “tái định nghĩa” bởi đầu tư vào trí tuệ nhân tạo – dù phải trả giá bằng lợi nhuận trong ngắn hạn.
Theo các số liệu được CNBC và Reuters dẫn lại, doanh thu của Alibaba chỉ tăng nhẹ khoảng 2% và không đạt kỳ vọng thị trường, trong khi lợi nhuận ròng sụt giảm mạnh tới hơn 60% so với cùng kỳ. Điều này phản ánh áp lực kép mà doanh nghiệp đang đối mặt: cạnh tranh khốc liệt trong mảng thương mại điện tử nội địa và chi phí đầu tư ngày càng lớn cho các mảng mới như AI, logistics và giao hàng tức thời.
Tuy nhiên, nếu nhìn sâu hơn, điểm sáng thực sự lại nằm ở mảng công nghệ cốt lõi. Khối điện toán đám mây của Alibaba ghi nhận mức tăng trưởng khoảng 36%, trong đó doanh thu từ các sản phẩm AI duy trì mức tăng trưởng ba chữ số trong nhiều quý liên tiếp. Đây là tín hiệu cho thấy AI không còn là “câu chuyện tương lai”, mà đã bắt đầu đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng doanh thu.
Điều Alibaba đang làm có thể được mô tả như một chiến lược “hy sinh hiện tại để mua quyền kiểm soát tương lai”. Công ty đã công khai kế hoạch đầu tư hàng chục tỷ USD vào hạ tầng AI và mô hình ngôn ngữ lớn trong vài năm tới, với mục tiêu xây dựng một hệ sinh thái từ chip, cloud đến ứng dụng AI hoàn chỉnh.
Đây là một chiến lược không mới, nhưng đang được đẩy lên quy mô chưa từng có. Nếu Amazon từng chấp nhận lỗ để xây dựng AWS, thì Alibaba hiện đang đi theo con đường tương tự với AI – nhưng trong một môi trường cạnh tranh khốc liệt hơn rất nhiều, nơi các đối thủ như Tencent, ByteDance và thậm chí các startup như DeepSeek đều đang tăng tốc.
Một điểm đáng chú ý là sự thay đổi trong cấu trúc tổ chức. Alibaba đã tách riêng mảng AI thành một đơn vị độc lập, tập trung vào phát triển các nền tảng như mô hình Qwen và các AI agent thế hệ mới. Điều này cho thấy AI không còn là một phần hỗ trợ cho thương mại điện tử, mà đã trở thành trụ cột chiến lược ngang hàng – thậm chí có thể thay thế vai trò trung tâm của e-commerce trong dài hạn.
Tuy nhiên, vấn đề lớn nhất của Alibaba hiện nay không nằm ở công nghệ, mà ở bài toán hiệu quả kinh doanh. Cuộc chiến giá trong thương mại điện tử và giao hàng nhanh đang bào mòn biên lợi nhuận, trong khi chi phí đầu tư AI lại tăng theo cấp số nhân.
Nói cách khác, Alibaba đang bị kẹt giữa hai “cỗ máy đốt tiền”: một bên là thị trường tiêu dùng truyền thống đang suy yếu, bên còn lại là cuộc đua AI đòi hỏi vốn đầu tư khổng lồ.
Từ góc nhìn chiến lược, đây là một lựa chọn gần như bắt buộc. Nếu không đầu tư AI, Alibaba sẽ mất vị thế trong cuộc cạnh tranh công nghệ toàn cầu. Nhưng nếu đầu tư quá mạnh, rủi ro tài chính trong ngắn hạn sẽ gia tăng, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế Trung Quốc còn nhiều bất ổn.
Điều đáng chú ý là ban lãnh đạo Alibaba dường như đã chấp nhận đánh đổi. CEO Eddie Wu khẳng định AI sẽ là “động lực tăng trưởng cốt lõi” trong tương lai, với tham vọng đạt tới 100 tỷ USD doanh thu từ cloud và AI trong vài năm tới.
Đây là một mục tiêu đầy tham vọng, nhưng cũng phản ánh niềm tin rằng AI sẽ không chỉ là một sản phẩm, mà là nền tảng hạ tầng mới của nền kinh tế số.
Nhìn rộng hơn, câu chuyện của Alibaba là hình ảnh thu nhỏ của toàn ngành công nghệ hiện nay. Các tập đoàn lớn đang chuyển từ mô hình “nền tảng internet” sang “hạ tầng AI”, nơi giá trị không còn nằm ở số lượng người dùng, mà ở khả năng cung cấp năng lực tính toán, dữ liệu và mô hình.
Với Alibaba, canh bạc này vẫn còn đang ở giai đoạn đầu. Kết quả tài chính có thể gây thất vọng trong ngắn hạn, nhưng nếu AI thực sự trở thành “điện năng mới” của nền kinh tế số, những khoản đầu tư hôm nay có thể là nền móng cho một chu kỳ tăng trưởng hoàn toàn mới.
Vấn đề chỉ là: Alibaba có đủ thời gian và nguồn lực để chờ đến khi tương lai đó trở thành hiện thực hay không.