Cổ phiếu của hãng thiết bị bán dẫn hàng đầu châu Âu ASML giảm mạnh sau khi Mỹ xem xét áp đặt thêm các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đối với thiết bị sản xuất chip sang Trung Quốc, làm dấy lên lo ngại mới về tác động của căng thẳng công nghệ Mỹ – Trung đối với chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu.

Theo báo cáo của CNBC, các nhà đầu tư lo ngại rằng đề xuất mới từ Washington có thể mở rộng các hạn chế hiện hành, không chỉ áp dụng với công nghệ tiên tiến mà còn với các thiết bị quang khắc DUV – dòng sản phẩm vẫn đang được ASML bán cho các nhà sản xuất chip Trung Quốc. Nếu các biện pháp này được thực thi, doanh thu từ thị trường Trung Quốc của ASML có thể chịu ảnh hưởng đáng kể. 

Trung Quốc hiện là một trong những thị trường quan trọng nhất của ASML. Năm 2025, quốc gia này chiếm khoảng 33% doanh thu của hãng, và con số này dự kiến giảm xuống khoảng 20% trong năm 2026 do các hạn chế xuất khẩu đã được áp dụng trước đó. Việc siết chặt thêm quy định có thể làm giảm sâu hơn nữa doanh thu của nhà sản xuất thiết bị bán dẫn lớn nhất thế giới. 

ASML đóng vai trò then chốt trong chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu, đặc biệt khi công ty gần như độc quyền trong lĩnh vực máy quang khắc EUV – công nghệ thiết yếu để sản xuất chip tiên tiến. Chính vì vậy, bất kỳ thay đổi nào trong chính sách xuất khẩu liên quan đến ASML đều có thể tác động trực tiếp đến tiến trình phát triển công nghệ bán dẫn toàn cầu, đặc biệt là tại Trung Quốc. 

Đề xuất mới của Mỹ, được gọi là MATCH Act, nhằm hạn chế Trung Quốc tiếp cận các công cụ sản xuất chip mà nước này chưa thể tự sản xuất, đồng thời yêu cầu các đồng minh như Hà Lan – nơi đặt trụ sở của ASML – áp dụng các biện pháp tương tự. Nếu được thông qua, quy định này không chỉ cấm bán thiết bị mới mà còn hạn chế cả hoạt động bảo trì và dịch vụ đối với các nhà sản xuất chip Trung Quốc. 

Giới phân tích nhận định, động thái này phản ánh giai đoạn mới của cuộc cạnh tranh công nghệ Mỹ – Trung, khi Washington chuyển từ kiểm soát chip sang kiểm soát toàn bộ hệ sinh thái sản xuất bán dẫn. Điều này khiến các công ty như ASML rơi vào vị thế nhạy cảm, khi vừa phải tuân thủ chính sách của các chính phủ phương Tây, vừa phụ thuộc đáng kể vào thị trường Trung Quốc.

Sự biến động của cổ phiếu ASML cho thấy ngành bán dẫn đang ngày càng bị chi phối bởi yếu tố địa chính trị. Khi AI và điện toán hiệu năng cao trở thành chiến trường công nghệ mới, các nhà sản xuất thiết bị như ASML không chỉ là doanh nghiệp công nghệ mà còn trở thành mắt xích chiến lược trong cuộc cạnh tranh công nghệ toàn cầu.

Trong dài hạn, các biện pháp kiểm soát xuất khẩu có thể làm thay đổi cấu trúc chuỗi cung ứng bán dẫn, thúc đẩy Trung Quốc đẩy mạnh tự chủ công nghệ, đồng thời tạo ra những biến động lớn đối với thị trường thiết bị bán dẫn toàn cầu trong những năm tới.