Mối quan hệ giữa OpenAI và Microsoft, từng được xem là hình mẫu hợp tác lý tưởng giữa một gã khổng lồ công nghệ và một công ty trí tuệ nhân tạo đầy tham vọng, đang bước vào thời kỳ tái định hình đầy giằng co. OpenAI – sau nhiều năm hưởng lợi từ nguồn vốn khổng lồ và hạ tầng tính toán của Microsoft – giờ đây lại tìm cách nới lỏng sự kiểm soát từ chính đối tác đã đưa mình lên vị thế hiện tại.

Việc Microsoft rót hơn 13 tỷ USD đầu tư cho OpenAI không đơn thuần là một thương vụ tài trợ, mà là một chiến lược thâu tóm mềm quyền truy cập vào tương lai của trí tuệ nhân tạo. Với cái bắt tay ban đầu vào năm 2019 và sự bùng nổ của ChatGPT cuối năm 2022, Microsoft đã nhanh chóng “khóa” được quyền độc quyền tiếp cận API, kết quả nghiên cứu, lẫn năng lực mô hình hóa AI. Song chính sự thống trị này giờ đang tạo ra thế kìm hãm, nhất là khi OpenAI bước sang một giai đoạn phát triển mới, nơi họ không còn muốn bị xem là “vệ tinh” của một tập đoàn phần mềm.

Theo nguồn tin từ The Wall Street Journal, OpenAI hiện đang đàm phán để giành lại thế chủ động, từ hạ tầng điện toán cho đến quyền quyết định trong cấu trúc cổ phần và chiến lược tăng trưởng. Việc chuyển đổi mô hình từ phi lợi nhuận sang vì lợi nhuận – một bước ngoặt nhạy cảm – lại đang bị ràng buộc bởi thỏa thuận trước đó với Microsoft. Tệ hơn, một số lãnh đạo tại OpenAI thậm chí đã tính tới khả năng kiện Microsoft về hành vi cạnh tranh không lành mạnh – dấu hiệu rõ ràng cho thấy niềm tin chiến lược đang xói mòn.

Tâm điểm gần đây là thương vụ OpenAI mua lại startup AI Windsurf trị giá 3 tỷ USD – một động thái có thể gia tăng đáng kể tài sản trí tuệ của hãng. Nhưng theo các báo cáo, OpenAI đã chủ động ngăn Microsoft tiếp cận công nghệ của Windsurf, lo ngại điều này sẽ vô tình củng cố GitHub Copilot – một trong những sản phẩm AI chủ lực của Microsoft. Ở đây, thay vì cộng sinh, cả hai đang có dấu hiệu trở thành đối thủ tiềm tàng trên mặt trận mã hóa và nền tảng AI cho nhà phát triển.

 

Về bản chất, mối quan hệ giữa OpenAI và Microsoft là minh chứng cho nghịch lý của quyền lực công nghệ hiện đại: Một công ty AI tiên phong cần tiền và hạ tầng để hiện thực hóa tầm nhìn, nhưng cái giá phải trả lại là sự phụ thuộc chiến lược vào chính đối thủ có thể nuốt chửng tương lai của mình.

Sam Altman – người đứng đầu OpenAI – từng khẳng định họ muốn đưa trí tuệ nhân tạo đến với mọi người. Nhưng để làm được điều đó, OpenAI có thể phải vượt qua cái bóng quá lớn của Microsoft, hoặc ít nhất phải tái cân bằng cán cân quyền lực trong mối quan hệ mà chính họ đã ký kết từ vị thế yếu hơn.

Nếu không, OpenAI có nguy cơ trở thành một phần mở rộng của Microsoft – một gã khổng lồ phần mềm đang âm thầm chiếm lĩnh không gian AI toàn cầu, bằng tiền, bằng hạ tầng và bằng sự khéo léo của “quyền lực mềm” thời đại mới.