Cổ phiếu của hàng loạt doanh nghiệp hạ tầng dữ liệu, bán dẫn và cung ứng thiết bị công nghệ trong khu vực giảm mạnh trong phiên giao dịch ngày 17/11, khi giới đầu tư lo ngại những quy định mới có thể làm chậm dòng vốn đầu tư và hạn chế khả năng khai thác công suất trung tâm dữ liệu.
Theo Reuters, quy định mới của chính quyền Tổng thống Donald Trump siết chặt việc vận chuyển chip AI tiên tiến tới một số quốc gia Đông Nam Á, trong đó có Malaysia, Singapore, Thái Lan và Indonesia. Mỹ cho rằng những thị trường này có nguy cơ cao trở thành địa điểm trung chuyển chip sang Trung Quốc.
Các quy định cũng đặt ra yêu cầu mới đối với những trung tâm dữ liệu ở nước ngoài cung cấp khối lượng năng lực tính toán đáng kể cho các doanh nghiệp có trụ sở tại Trung Quốc. Điều này khiến các nhà vận hành trung tâm dữ liệu phải tăng cường xác minh khách hàng, kiểm tra mục đích sử dụng và kiểm soát chặt chẽ hoạt động cung cấp dịch vụ điện toán.
Ông Neil Shah, Phó Chủ tịch phụ trách nghiên cứu của Counterpoint, nhận định quy định mới khiến các nhà phát triển AI Trung Quốc khó tiếp tục né tránh lệnh cấm nhập khẩu phần cứng bằng cách thuê năng lực tính toán tiên tiến từ các trung tâm dữ liệu ở nước ngoài. Theo ông, gánh nặng tuân thủ đang chuyển từ các nhà sản xuất phần cứng sang các nhà cung cấp dịch vụ điện toán đám mây và doanh nghiệp vận hành trung tâm dữ liệu.
Cổ phiếu doanh nghiệp hạ tầng dữ liệu lao dốc
Phản ứng của thị trường tài chính diễn ra gần như ngay lập tức. Tại Malaysia, cổ phiếu hai doanh nghiệp hạ tầng trung tâm dữ liệu MN Holdings và Critical Holdings đều giảm gần 20%. YTL Power, đối tác của Nvidia trong lĩnh vực hạ tầng AI, mất gần 10% giá trị.
Cổ phiếu Frencken của Singapore, nhà cung cấp cho hãng thiết bị sản xuất bán dẫn ASML của Hà Lan, giảm 3,91%. AEM, doanh nghiệp chuyên về kiểm thử bán dẫn có quan hệ hợp tác với Intel, giảm 2,9%.
Đợt bán tháo còn lan sang các doanh nghiệp cung cấp vật liệu cho trung tâm dữ liệu, bảng mạch in, hệ thống quản lý nhiệt và năng lượng tại Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản và Đài Loan. Các doanh nghiệp Nhật Bản như Mitsui Kinzoku và Furukawa Electric, cùng Delta Electronics, Asia Vital Components và Auras Technology của Đài Loan, đều ghi nhận mức giảm trên 5%.
Cổ phiếu các tập đoàn công nghệ Trung Quốc cũng chịu sức ép, trong đó Alibaba giảm 5% và Tencent mất 3%. Ngược lại, Semiconductor Manufacturing International Corporation (SMIC), nhà sản xuất chip theo hợp đồng lớn nhất Trung Quốc, tăng 7%. Giới đầu tư kỳ vọng những hạn chế tiếp cận chip và năng lực tính toán từ nước ngoài có thể thúc đẩy nhu cầu đối với các nhà cung cấp công nghệ nội địa Trung Quốc.
Bà Charu Chanana, Giám đốc chiến lược đầu tư tại Saxo ở Singapore, cảnh báo các nhà vận hành trung tâm dữ liệu ở nước ngoài phụ thuộc vào khách hàng Trung Quốc có thể phải đối mặt với tỷ lệ khai thác công suất thấp hơn, áp lực giảm giá dịch vụ và trì hoãn kế hoạch mở rộng. Trong khi đó, các nhà phát triển AI Trung Quốc có thể phải chịu chi phí cao hơn và tiến độ phát triển công nghệ chậm lại.
Singapore, Malaysia và Thái Lan chịu tác động trực tiếp
Quy định mới của Mỹ xác định Singapore, Thái Lan, Malaysia, Indonesia và Brazil là những quốc gia có nguy cơ chuyển hướng chip tiên tiến ở mức không thể chấp nhận. Do đó, các lô hàng chip thuộc phạm vi kiểm soát khi xuất khẩu tới những thị trường này phải đáp ứng yêu cầu cấp phép của Mỹ.
Động thái này có ý nghĩa đặc biệt đối với Đông Nam Á, nơi đang nổi lên như một trong những trung tâm phát triển hạ tầng dữ liệu nhanh nhất thế giới. Trong cuộc đua xây dựng năng lực tính toán phục vụ AI, khu vực đã thu hút hàng chục tỷ USD vốn đầu tư từ các tập đoàn công nghệ toàn cầu.
Tuy nhiên, việc một số doanh nghiệp Trung Quốc sử dụng trung tâm dữ liệu tại Đông Nam Á để tiếp cận năng lực tính toán tiên tiến đang khiến khu vực trở thành đối tượng giám sát chặt chẽ hơn của Washington.
Một trong những trường hợp được chú ý là mô hình cung cấp dịch vụ GPU dưới dạng dịch vụ, cho phép khách hàng thuê năng lực xử lý từ các bộ xử lý đồ họa tiên tiến mà không cần trực tiếp sở hữu phần cứng. Mô hình này giúp các doanh nghiệp giảm chi phí đầu tư ban đầu, nhưng cũng khiến cơ quan quản lý khó xác định đầy đủ người sử dụng cuối cùng và mục đích khai thác chip.
Ông Supparat Sivapetchranat Singhara na Ayutthaya, Phó Chủ tịch Hiệp hội Trung tâm dữ liệu Thái Lan, cho biết tình hình đã khiến một số khách hàng Trung Quốc tạm dừng sử dụng dịch vụ GPU tại Thái Lan. Tuy nhiên, ông cho rằng phần công suất này có thể được chuyển hướng sang phục vụ khách hàng Mỹ.
Một yếu tố đáng chú ý là quy định mới loại trừ các doanh nghiệp Mỹ đang vận hành trung tâm dữ liệu trong khu vực. Một số lãnh đạo ngành công nghiệp kỳ vọng ngoại lệ này có thể giúp giảm bớt tác động đối với thị trường, khi các nhà cung cấp có khả năng chuyển công suất sang nhóm khách hàng khác.
Nguy cơ ảnh hưởng động lực tăng trưởng kinh tế khu vực
Sự phát triển của trung tâm dữ liệu đang trở thành một trong những động lực đầu tư quan trọng tại Đông Nam Á. Malaysia là một trong những thị trường hưởng lợi lớn nhất từ xu hướng này.
Theo Bộ Thương mại Malaysia, nước này đã phê duyệt các dự án đầu tư liên quan đến trung tâm dữ liệu với tổng giá trị 385,7 tỷ ringgit, tương đương khoảng 95 tỷ USD, kể từ năm 2021. Quy mô đầu tư này bao gồm các dự án xây dựng và phát triển hạ tầng phục vụ nhu cầu lưu trữ, xử lý dữ liệu và điện toán AI.
Tại Thái Lan, tính đến tháng 2/2026, quốc gia này có 42 trung tâm dữ liệu với tổng công suất tải công nghệ thông tin đạt 3.400 MW. Tổng vốn đầu tư vào lĩnh vực này vào khoảng 750 tỷ baht, tương đương 23 tỷ USD.
Trong khi đó, thị trường trung tâm dữ liệu Indonesia được định giá 2,81 tỷ USD trong năm 2025.
Làn sóng đầu tư hạ tầng AI cũng đang tạo hiệu ứng lan tỏa tới các ngành kinh tế khác. Singapore hồi tháng 8 đã nâng dự báo tăng trưởng kinh tế cả năm lên 4,5-5,5%, từ mức 2-4% trước đó, một phần nhờ động lực từ lĩnh vực AI. Tại Malaysia, sự gia tăng các dự án trung tâm dữ liệu góp phần thúc đẩy ngành xây dựng tăng trưởng 6% trong quý III/2026.
Vì vậy, những hạn chế mới của Mỹ không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của các nhà vận hành trung tâm dữ liệu mà còn có thể tác động tới các ngành xây dựng, điện lực, thiết bị làm mát, vật liệu và dịch vụ công nghệ phụ trợ.
Bộ trưởng Thương mại Malaysia Johari Abdul Ghani cho biết nước này không có kế hoạch đàm phán với Mỹ về các biện pháp kiểm soát mới, đồng thời nhấn mạnh các doanh nghiệp trung tâm dữ liệu phải tuân thủ quy định. Ông khẳng định những doanh nghiệp muốn tham gia thị trường cần chấp hành đầy đủ các yêu cầu pháp lý.
Singapore đang có cách tiếp cận thận trọng hơn. Chính quyền nước này cho biết đang nghiên cứu kỹ nội dung quy định của Mỹ, làm việc với các doanh nghiệp bị ảnh hưởng để đánh giá tác động và trao đổi với các cơ quan chức năng Mỹ về phạm vi cũng như cách thức triển khai.
Singapore từ lâu đã trở thành địa điểm quan trọng để các doanh nghiệp Trung Quốc thành lập văn phòng và triển khai hoạt động kinh doanh quốc tế. Một số công ty có thể sử dụng pháp nhân hoặc hoạt động tại Singapore để giảm thiểu rủi ro phát sinh từ căng thẳng thương mại Mỹ - Trung, hiện tượng đôi khi được gọi là “Singapore-washing”.
Tuy nhiên, chính quyền Singapore khẳng định không chấp nhận việc doanh nghiệp lợi dụng mối liên hệ với nước này để né tránh hoặc vi phạm luật pháp của các quốc gia khác, trong đó có quy định kiểm soát xuất khẩu.
Cuộc đua trung tâm dữ liệu bước vào giai đoạn kiểm soát chặt chẽ hơn
Những quy định mới cho thấy Mỹ đang mở rộng phạm vi kiểm soát từ việc xuất khẩu chip vật lý sang giám sát cả khả năng tiếp cận năng lực tính toán thông qua các dịch vụ trung tâm dữ liệu ở nước ngoài.
Đây là thay đổi có ý nghĩa lớn đối với mô hình kinh doanh hạ tầng AI. Trước đây, các nhà vận hành trung tâm dữ liệu chủ yếu cạnh tranh về công suất, nguồn điện, hệ thống làm mát, vị trí địa lý và khả năng cung cấp dịch vụ cho khách hàng toàn cầu. Nhưng trong bối cảnh mới, năng lực xác minh khách hàng và tuân thủ quy định xuất khẩu có thể trở thành một lợi thế cạnh tranh quan trọng không kém công nghệ.
Các doanh nghiệp sẽ phải đầu tư thêm vào hệ thống quản lý khách hàng, truy xuất nguồn gốc giao dịch, giám sát hoạt động sử dụng GPU và xác định người thụ hưởng cuối cùng. Những yêu cầu này có thể làm tăng chi phí vận hành, kéo dài thời gian ký kết hợp đồng và khiến một số dự án phải điều chỉnh kế hoạch đầu tư.
Về dài hạn, chính sách của Mỹ có thể thúc đẩy quá trình phân tách hệ sinh thái điện toán AI toàn cầu. Các nhà cung cấp tại Đông Nam Á có thể phải lựa chọn rõ hơn giữa những nhóm khách hàng, thị trường và khuôn khổ pháp lý khác nhau. Trong khi đó, Trung Quốc có thêm động lực phát triển hệ sinh thái chip, máy chủ và năng lực tính toán trong nước để giảm phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài.
Đối với Đông Nam Á, thách thức lớn nhất là duy trì sức hấp dẫn đầu tư mà không trở thành điểm trung chuyển cho các hoạt động vi phạm quy định kiểm soát xuất khẩu. Nếu các quốc gia trong khu vực xây dựng được cơ chế giám sát minh bạch, bảo đảm tuân thủ và duy trì môi trường kinh doanh ổn định, làn sóng đầu tư trung tâm dữ liệu vẫn có cơ hội tiếp tục phát triển.
Ngược lại, nếu chi phí tuân thủ tăng cao và các quy định thiếu nhất quán, một phần dòng vốn có thể chuyển sang những thị trường có môi trường pháp lý thuận lợi hơn. Khi đó, cuộc đua trung tâm dữ liệu tại Đông Nam Á sẽ không còn chỉ là cuộc cạnh tranh về vốn và công nghệ, mà còn là cuộc cạnh tranh về khả năng đáp ứng các yêu cầu an ninh công nghệ và địa chính trị.