Trong một diễn biến mới nhất liên quan đến chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu, Đài Loan đã bác bỏ hoàn toàn đề xuất chuyển 40% năng lực sản xuất chip sang Hoa Kỳ, khẳng định rằng điều đó là “bất khả thi” — không chỉ về mặt kỹ thuật mà còn về cấu trúc kinh tế và chuyên môn của ngành.
Phát biểu được đưa ra bởi Phó Thủ tướng Đài Loan, bà Cheng Li-chiun, trong một cuộc phỏng vấn với kênh truyền hình CTS tối Chủ nhật vừa qua, phản ánh quan điểm cứng rắn của chính quyền Đài Bắc trước các yêu cầu từ phía Washington nhằm tái định hình chuỗi cung ứng chất bán dẫn toàn cầu.
Tại sao Đài Loan nói việc “di dời 40% năng lực chip là bất khả thi”?
Bà Cheng nhấn mạnh rằng hệ sinh thái chất bán dẫn của Đài Loan không thể bị dịch chuyển một cách đơn giản. Đó là một mạng lưới phức hợp phát triển trong nhiều thập kỷ, được xây dựng dựa trên kinh nghiệm, kỹ năng lao động, mối quan hệ giữa các nhà sản xuất — và các yếu tố này không thể “đóng gói – mang đi” sang một quốc gia khác ngay lập tức.
Một số lý do chính được Đài Loan nêu ra:
🔹 Kiến trúc công nghiệp sâu rộng:
Năng lực sản xuất chip của Đài Loan không chỉ là nhà máy, máy móc hay dây chuyền sản xuất; đó là một hệ sinh thái hoàn chỉnh bao gồm các khu công nghệ cao, chuỗi phụ trợ, logistics và kỹ sư chuyên môn cao, vốn khó có thể tái tạo trong ngắn hạn ở một nơi khác.
🔹 Đầu tư và mở rộng trong nước vẫn là ưu tiên:
Bà Cheng khẳng định rằng năng lực sản xuất sẽ tiếp tục phát triển tại Đài Loan, đồng thời cho phép mở rộng đầu tư ra nước ngoài — nhưng điều này chỉ được thực hiện khi Đài Loan vẫn giữ vững vị trí sản xuất chiến lược tại hòn đảo này.
🔹 “Đảo băng” sản xuất bán dẫn:
Hình ảnh mà bà Cheng dùng để mô tả ngành bán dẫn — như “đỉnh tảng băng nổi” — ngụ ý phần sâu và nền tảng quan trọng của hệ sinh thái nằm dưới bề mặt và khó tách rời khỏi vị trí địa lý hiện tại.
Phản ứng từ phía Hoa Kỳ: Áp lực và chiến lược
Thách thức được đặt ra bởi phía Hoa Kỳ — cụ thể là mong muốn đạt 40% thị phần sản xuất chip tiên tiến trên đất Mỹ — xuất phát từ những lo ngại về an ninh chuỗi cung ứng. Quan chức Mỹ lý luận rằng việc quá phụ thuộc vào sản xuất ở một quốc gia duy nhất, đặc biệt gần khu vực Trung Quốc, là “phi logic” và rủi ro.
Mục tiêu này được Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick nhiều lần nhắc đến, trong bối cảnh chính quyền Washington tìm cách giảm rủi ro địa chính trị và thúc đẩy sản xuất nội địa. Tuy nhiên, lập trường của Đài Loan cho thấy hai bên đang có sự khác biệt sâu sắc về trọng tâm: an ninh và đa nguồn cung so với tính hiệu quả và chuyên môn hóa lâu dài.
Đài Loan giữ vững chiến lược công nghệ — đa dạng hóa chứ không di dời
Mặc dù bác bỏ yêu cầu dịch chuyển quy mô lớn, Đài Loan cũng thừa nhận khả năng mở rộng sự hiện diện tại Mỹ, thông qua các khoản đầu tư vào các nhà máy mới. Ví dụ điển hình là dự án của TSMC xây dựng các cơ sở sản xuất chip tại Arizona (Hoa Kỳ) với quy mô hàng chục tỷ USD — nhưng đây được xem là mở rộng, chứ không phải dịch chuyển năng lực hiện có.
Điều này phản ánh một chiến lược đa trung tâm sản xuất: vẫn giữ vững vị trí quan trọng tại Đài Loan, đồng thời tăng cường sự hiện diện tại các thị trường chiến lược khác mà không làm mất thế mạnh cốt lõi. Đài Loan rõ ràng không muốn đánh đổi lợi thế cạnh tranh toàn cầu để đáp ứng mục tiêu địa chính trị của bất kỳ nước nào.
Ý nghĩa đối với ngành bán dẫn toàn cầu
1. Đài Loan vẫn là “trung tâm silicon” không thể thay thế nhanh chóng
Chuỗi cung ứng bán dẫn tiên tiến phụ thuộc rất nhiều vào kiến trúc công nghiệp gắn kết mà Đài Loan đã xây dựng trong hàng thập kỷ. Đây không chỉ là sản xuất wafer hay bóng bán dẫn, mà là hệ thống công nghệ và nhân lực tạo ra đột phá liên tục — điều mà các chính sách di dời đơn thuần khó có thể thay thế.
2. Cạnh tranh chiến lược dẫn tới đa địa điểm sản xuất
Việc Đài Loan mở rộng đầu tư ra nước ngoài, bao gồm Mỹ và nhiều thị trường khác, cho thấy sự thích nghi với xu hướng địa chính trị mà không dễ dàng đánh mất vai trò chiến lược tại nhà. Đây là mô hình đa địa điểm, một trung tâm cốt lõi — không chia nhỏ năng lực hiện có một cách bắt buộc, mà là mở rộng hướng tới tính bền vững và an toàn chuỗi cung ứng.
Quan điểm rõ ràng của Đài Loan — rằng việc di dời 40% sản xuất chip sang Mỹ là “bất khả thi” — phản ánh một nhận thức sâu sắc về bản chất của ngành bán dẫn: giá trị không chỉ nằm trong nhà máy, mà ở toàn bộ hệ sinh thái và năng lực chuyên môn được vun đắp qua nhiều thập niên.
Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ toàn cầu và những nỗ lực đa dạng hóa sản xuất, lập trường này củng cố vị thế của Đài Loan như một trụ cột không thể thiếu của ngành chip tiên tiến, đồng thời cho thấy chiến lược quốc gia nhằm bảo vệ lợi thế cạnh tranh bền vững mà không bị hấp dẫn bởi các yêu cầu di dời có tính chính trị hóa cao.