Trong bối cảnh chuỗi cung ứng điện tử toàn cầu từng bước ổn định trở lại và nhu cầu công nghệ phục hồi mạnh tại các thị trường lớn, nhóm hàng máy tính và linh kiện tiếp tục khẳng định vai trò là một trong những trụ cột xuất khẩu quan trọng nhất của Việt Nam trong 10 tháng năm 2025. Kim ngạch xuất khẩu tăng trưởng đột phá, đưa Việt Nam lên vị thế ngày càng rõ nét trong chuỗi giá trị điện tử toàn cầu. Tuy nhiên, song hành với bức tranh tăng trưởng đó là thực trạng nhập siêu rất lớn, phản ánh mức độ phụ thuộc cao vào linh kiện và công nghệ đầu vào nhập khẩu.
Xuất khẩu tăng trưởng mạnh, tiếp tục là động lực chủ lực của ngành điện tử
Theo số liệu tổng hợp, trong 10 tháng năm 2025, kim ngạch xuất khẩu máy tính và linh kiện của Việt Nam đạt 87,29 tỷ USD, tăng 48,8% so với cùng kỳ năm 2024. Đây là mức tăng trưởng rất cao, đưa nhóm hàng này tiếp tục nằm trong nhóm dẫn đầu về giá trị xuất khẩu của cả nước, chỉ sau điện thoại và linh kiện.
Riêng trong tháng 10/2025, xuất khẩu đạt 9,79 tỷ USD, dù giảm nhẹ 7,51% so với tháng trước do yếu tố chu kỳ sản xuất, nhưng vẫn tăng tới 65,83% so với cùng kỳ năm trước. Điều này cho thấy xu hướng tăng trưởng mang tính nền tảng, phản ánh sự mở rộng công suất sản xuất và đơn hàng xuất khẩu ổn định từ các tập đoàn công nghệ lớn.
Một đặc điểm nổi bật của xuất khẩu máy tính và linh kiện là vai trò áp đảo của khu vực doanh nghiệp FDI. Trong 10 tháng, khối FDI đóng góp 84,16 tỷ USD, chiếm 96,41% tổng kim ngạch xuất khẩu. Điều này cho thấy Việt Nam tiếp tục giữ vai trò là trung tâm sản xuất – lắp ráp quan trọng trong mạng lưới toàn cầu của các tập đoàn công nghệ đa quốc gia như Samsung, Foxconn, LG, Dell, HP…
Hoa Kỳ giữ vai trò thị trường xuất khẩu số một
Về cơ cấu thị trường, Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất đối với máy tính và linh kiện của Việt Nam. Trong 10 tháng năm 2025, kim ngạch xuất khẩu sang Hoa Kỳ đạt 34,14 tỷ USD, tăng 78,5%, chiếm 39,11% tổng kim ngạch xuất khẩu của nhóm hàng này.
Sự tăng trưởng mạnh mẽ tại thị trường Hoa Kỳ phản ánh nhiều yếu tố cộng hưởng: nhu cầu tiêu thụ máy tính, thiết bị CNTT và linh kiện phục vụ trung tâm dữ liệu, AI, điện toán đám mây tăng cao; xu hướng đa dạng hóa chuỗi cung ứng của các tập đoàn Mỹ; cũng như lợi thế cạnh tranh của Việt Nam về chi phí, môi trường đầu tư và các hiệp định thương mại.
Trung Quốc là thị trường xuất khẩu lớn thứ hai với kim ngạch 13,98 tỷ USD, tăng 41,1%. Dù tăng trưởng khá, tỷ trọng của Trung Quốc trong tổng xuất khẩu có xu hướng giảm nhẹ do tốc độ tăng chậm hơn so với Hoa Kỳ và một số thị trường mới nổi khác.
Liên minh châu Âu (EU) ghi nhận sự phục hồi tương đối rõ nét, với kim ngạch 10 tháng đạt 7,86 tỷ USD, tăng 14,85%. Một số thị trường như Đức, Séc, Pháp, Thụy Điển tăng trưởng tốt, phản ánh nhu cầu linh kiện cho sản xuất công nghiệp và công nghệ cao tại châu Âu đang dần hồi phục, dù tốc độ nhìn chung vẫn chậm hơn so với châu Mỹ và châu Á – Thái Bình Dương.
Bên cạnh đó, Hàn Quốc, Nhật Bản và ASEAN tiếp tục là những thị trường quan trọng. Xuất khẩu sang Hàn Quốc đạt 7,05 tỷ USD, tăng 55,68%; ASEAN đạt 3,73 tỷ USD, tăng 54,95%, cho thấy sự mở rộng mạnh của chuỗi cung ứng điện tử trong khu vực.
Đáng chú ý, xuất khẩu sang các thị trường mới như Mexico, Anh, Canada, Australia, Argentina tăng trưởng rất cao, nhiều thị trường đạt mức tăng trên 50–100%. Đây là tín hiệu tích cực cho thấy khả năng đa dạng hóa thị trường xuất khẩu của nhóm hàng máy tính và linh kiện.
Cơ cấu mặt hàng xuất khẩu chuyển dịch theo hướng giá trị cao hơn
Xét theo chủng loại, xuất khẩu hàng điện tử và máy tính nguyên chiếc đạt 48,8 tỷ USD, tăng 70,52%, chiếm gần 56% tổng kim ngạch. Trong đó, các mặt hàng như máy tính xách tay, máy tính bảng, thiết bị âm thanh, màn hình, máy tính để bàn ghi nhận mức tăng trưởng rất cao.
Xuất khẩu linh kiện điện tử đạt 38,49 tỷ USD, tăng 28,11%, chiếm 44,1% tổng kim ngạch. Các nhóm linh kiện có giá trị lớn gồm bộ nhớ, bộ vi xử lý, vi mạch tích hợp, card và mạch điện tử. Điều này cho thấy Việt Nam không chỉ xuất khẩu sản phẩm hoàn chỉnh mà còn ngày càng tham gia sâu hơn vào khâu linh kiện trong chuỗi giá trị, dù mức độ nội địa hóa còn hạn chế.
Nhập khẩu duy trì ở mức rất cao, phản ánh sự phụ thuộc lớn vào đầu vào
Trái ngược với bức tranh xuất khẩu tích cực, nhập khẩu máy tính và linh kiện của Việt Nam tiếp tục duy trì ở mức rất cao. Trong 10 tháng năm 2025, kim ngạch nhập khẩu đạt 123,14 tỷ USD, tăng 39,54% so với cùng kỳ năm trước.
Riêng tháng 10/2025, nhập khẩu đạt 13,10 tỷ USD, dù giảm nhẹ so với tháng trước nhưng vẫn tăng hơn 39% so với cùng kỳ. Khối doanh nghiệp FDI tiếp tục chiếm tỷ trọng áp đảo, với 93,71% tổng kim ngạch nhập khẩu, phản ánh mô hình sản xuất phụ thuộc nặng vào linh kiện và công nghệ nhập khẩu.
Các thị trường cung cấp chủ yếu vẫn tập trung tại châu Á. Trung Quốc là nguồn nhập khẩu lớn nhất với 42,97 tỷ USD, chiếm gần 35%, tăng 50,67%. Hàn Quốc đứng thứ hai với 30,9 tỷ USD, tiếp theo là Đài Loan với 19,42 tỷ USD, tăng tới 71,05% – cho thấy vai trò ngày càng lớn của Đài Loan trong chuỗi cung ứng chip và linh kiện điện tử.
Nhập khẩu từ ASEAN cũng tăng mạnh, trong khi nhập khẩu từ Hoa Kỳ và EU có xu hướng giảm tỷ trọng, phản ánh sự dịch chuyển chuỗi cung ứng về khu vực châu Á – nơi gần các trung tâm sản xuất tại Việt Nam.
Về cơ cấu, linh kiện điện tử chiếm tới 85,7% tổng kim ngạch nhập khẩu, tương đương 105,54 tỷ USD, với các nhóm lớn như vi mạch tích hợp, bộ vi xử lý, bộ nhớ, module và mạch điện tử. Đây là minh chứng rõ nét cho mức độ phụ thuộc rất lớn của ngành vào linh kiện nhập khẩu.
Nhập siêu lớn – thách thức dài hạn cho phát triển bền vững
Từ chênh lệch giữa xuất khẩu (87,29 tỷ USD) và nhập khẩu (123,14 tỷ USD), máy tính và linh kiện ghi nhận mức nhập siêu lên tới khoảng 35,85 tỷ USD trong 10 tháng năm 2025. Đây là con số rất lớn, cho thấy dù xuất khẩu tăng mạnh, giá trị gia tăng trong nước vẫn còn hạn chế.
Nhập siêu cao phản ánh cấu trúc ngành điện tử Việt Nam hiện nay chủ yếu là lắp ráp – gia công, với hàm lượng công nghệ cốt lõi và sản xuất linh kiện nội địa còn thấp. Điều này khiến ngành dễ bị tổn thương trước biến động chuỗi cung ứng toàn cầu, chính sách kiểm soát công nghệ, hay biến động tỷ giá và chi phí logistics.
Triển vọng và hàm ý chính sách
Trong ngắn hạn, xuất khẩu máy tính và linh kiện của Việt Nam được dự báo tiếp tục duy trì tăng trưởng tích cực nhờ nhu cầu toàn cầu phục hồi, mùa mua sắm cuối năm và việc các doanh nghiệp FDI đẩy mạnh hoàn tất đơn hàng. Tuy nhiên, về trung và dài hạn, bài toán nhập siêu lớn đặt ra yêu cầu cấp thiết về nâng cao năng lực sản xuất linh kiện trong nước.
Để phát triển bền vững, Việt Nam cần thúc đẩy mạnh mẽ công nghiệp hỗ trợ, thu hút đầu tư vào các khâu giá trị cao như bán dẫn, vi mạch, vật liệu điện tử; đồng thời tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước. Chỉ khi từng bước giảm phụ thuộc vào nhập khẩu đầu vào, ngành máy tính và linh kiện mới thực sự trở thành động lực tăng trưởng có chiều sâu cho nền kinh tế.