AI trở thành nội dung mới trong đối thoại Mỹ - Trung
Trong cuộc gặp tại Nhà Trắng, AI được đưa vào nhóm những vấn đề công nghệ và chiến lược mà hai nhà lãnh đạo Mỹ và Trung Quốc quan tâm. Theo nội dung được phía Trung Quốc công bố sau cuộc gặp, ông Tập Cận Bình cho rằng Mỹ và Trung Quốc có thể vừa cạnh tranh vừa hợp tác trong lĩnh vực AI.
Nhà lãnh đạo Trung Quốc đề cập khả năng hai nước tiếp tục đối thoại về AI, trao đổi về những lợi ích và rủi ro của công nghệ này, đồng thời phối hợp ngăn chặn việc AI bị sử dụng sai mục đích. Ông cũng nhấn mạnh AI cần được đặt dưới sự kiểm soát của con người và được phát triển theo hướng phục vụ lợi ích xã hội.
Phía Mỹ cũng cho biết hai bên đã trao đổi về AI. Trước cuộc gặp, Tổng thống Trump từng đề cập đến “siêu trí tuệ” (Superintelligence - SI), cho thấy Washington đang đặc biệt quan tâm tới những bước phát triển tiếp theo của các hệ thống AI tiên tiến.
Theo CNBC, những tuyên bố này cho thấy Washington và Bắc Kinh đang tìm kiếm một kênh đối thoại trong một lĩnh vực mà hai nước đồng thời là đối thủ cạnh tranh công nghệ hàng đầu.
Khả năng thiết lập “đường dây nóng” về sự cố AI
Một trong những đề xuất đáng chú ý trước thềm cuộc gặp là việc xây dựng cơ chế liên lạc trực tiếp giữa Mỹ và Trung Quốc để xử lý những sự cố AI có thể ảnh hưởng tới an ninh quốc gia.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent trước đó cho biết Washington đề xuất thiết lập một cơ chế đối thoại AI Mỹ - Trung, trong đó có hệ thống thông báo đối với những sự cố AI nghiêm trọng ở cấp độ an ninh quốc gia.
Ý tưởng này được ví như một dạng “đường dây nóng” trong lĩnh vực AI, nhằm giúp hai cường quốc trao đổi nhanh chóng khi xuất hiện những sự cố có nguy cơ vượt qua biên giới quốc gia.
Tuy nhiên, đây mới là định hướng được đưa ra trong quá trình đàm phán. Reuters cho biết chi tiết về kết quả các cuộc đàm phán Mỹ - Trung sẽ tiếp tục được công bố, trong khi các vấn đề quan trọng vẫn đang được hai bên thảo luận.
Chip AI vẫn là điểm nghẽn lớn
Đối thoại về an toàn và quản trị AI không đồng nghĩa với việc cạnh tranh công nghệ giữa Mỹ và Trung Quốc giảm nhiệt.
Một trong những vấn đề nhạy cảm nhất vẫn là khả năng Trung Quốc tiếp cận các bộ xử lý AI tiên tiến của Mỹ, đặc biệt là các sản phẩm của NVIDIA.
Các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Mỹ đối với chip AI tiên tiến đã trở thành một công cụ quan trọng trong chiến lược hạn chế khả năng tiếp cận công nghệ bán dẫn cao cấp của Trung Quốc. Trong khi đó, các tập đoàn công nghệ Trung Quốc tiếp tục phát triển chip và mô hình AI trong nước, cho thấy nỗ lực giảm phụ thuộc vào công nghệ Mỹ.
CNBC nhận định những tiến bộ gần đây của các doanh nghiệp công nghệ Trung Quốc đang cho thấy Bắc Kinh muốn giảm tác động của các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Washington. Đây cũng là một trong những lý do khiến vấn đề chip AI tiếp tục là điểm nhạy cảm trong quan hệ công nghệ Mỹ - Trung.
Từ cạnh tranh công nghệ đến nhu cầu quản trị AI
Điểm đáng chú ý trong cuộc gặp lần này là AI không còn chỉ được nhìn nhận như một lĩnh vực kinh tế hay công nghệ đơn thuần. Nó ngày càng gắn với an ninh quốc gia, khả năng cạnh tranh công nghiệp và ổn định quốc tế.
Việc Washington và Bắc Kinh cùng đề cập đến đối thoại về rủi ro AI cho thấy một nghịch lý ngày càng rõ: hai cường quốc có thể cạnh tranh quyết liệt về chip, năng lực tính toán, mô hình AI và hạ tầng dữ liệu, nhưng đồng thời vẫn cần duy trì các kênh trao đổi để hạn chế nguy cơ từ những công nghệ có khả năng tác động vượt ra ngoài biên giới.
Các cuộc thảo luận về AI vì thế có thể sẽ không chỉ tập trung vào việc ai sở hữu mô hình mạnh hơn, mà còn xoay quanh những câu hỏi về an toàn, minh bạch, kiểm soát và cơ chế phản ứng khi xảy ra sự cố.
Tác động rộng hơn tới chuỗi cung ứng công nghệ
Đối với ngành điện tử và bán dẫn toàn cầu, diễn biến mới trong quan hệ Mỹ - Trung có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. AI đang thúc đẩy nhu cầu đối với GPU, bộ nhớ tốc độ cao, máy chủ, thiết bị mạng, hệ thống làm mát, thiết bị lưu trữ và nhiều linh kiện điện tử khác.
Trong khi đó, cạnh tranh công nghệ giữa hai cường quốc đang thúc đẩy quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng bán dẫn và điện tử. Các doanh nghiệp quốc tế vì vậy ngày càng phải tính đến cả yếu tố công nghệ, thị trường và khả năng tiếp cận chuỗi cung ứng khi quyết định đầu tư.
Với Việt Nam, xu hướng này tiếp tục đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực của doanh nghiệp trong nước, thay vì chỉ tham gia ở các công đoạn sản xuất có giá trị gia tăng thấp. Cơ hội không chỉ nằm ở thu hút các dự án sản xuất điện tử và bán dẫn, mà còn ở việc phát triển doanh nghiệp cung ứng linh kiện, vật liệu, thiết bị, tự động hóa, kiểm thử, đóng gói và các giải pháp phần mềm - AI phục vụ sản xuất.
Cuộc cạnh tranh AI giữa Mỹ và Trung Quốc vì thế không chỉ là câu chuyện của hai cường quốc. Nó đang tác động trực tiếp tới cấu trúc chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu và mở ra những cơ hội mới cho các quốc gia đang phát triển năng lực điện tử, bán dẫn và công nghiệp công nghệ cao.