Tuy nhiên, các vấn đề về trí tuệ nhân tạo, thuế quan, khoáng sản chiến lược và các biện pháp trừng phạt liên quan đến Iran đang khiến chương trình nghị sự trở nên phức tạp.
Cuộc gặp tại Nhà Trắng sẽ là lần thứ hai ông Trump và ông Tập Cận Bình gặp trực tiếp trong năm 2026. Chủ tịch Trung Quốc dự kiến thăm Mỹ từ ngày 23 đến 25/9 theo lời mời của Tổng thống Trump. Theo Bộ Ngoại giao Trung Quốc, hai nhà lãnh đạo sẽ trao đổi về các vấn đề quan trọng trong quan hệ Mỹ - Trung cũng như các vấn đề liên quan đến hòa bình và phát triển toàn cầu.
Cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh hai nền kinh tế lớn nhất thế giới đã giảm đáng kể mức độ đối đầu thương mại so với giai đoạn căng thẳng nhất, nhưng nhiều bất đồng cơ bản vẫn chưa được giải quyết.
Duy trì thỏa thuận đình chiến thương mại là ưu tiên trước mắt
Một trong những vấn đề quan trọng nhất tại hội nghị thượng đỉnh là tương lai của thỏa thuận đình chiến thương mại Mỹ - Trung hiện nay, dự kiến hết hiệu lực vào ngày 10/11.
Trong giai đoạn căng thẳng nhất của cuộc chiến thương mại năm trước, thuế của Mỹ đối với hàng hóa Trung Quốc từng lên tới 145%, trong khi Trung Quốc áp mức thuế trả đũa cao nhất 125%. Hai bên sau đó từng bước hạ nhiệt và đạt thỏa thuận tại Busan, Hàn Quốc, đưa quan hệ thương mại trở lại trạng thái tương đối ổn định.
Theo thỏa thuận này, Trung Quốc cam kết nối lại xuất khẩu đất hiếm và một số khoáng sản chiến lược, đồng thời tăng mua nông sản Mỹ. Washington giảm một số mức thuế và đình chỉ một số biện pháp trả đũa.
Tuy nhiên, cả Mỹ và Trung Quốc vẫn duy trì mức thuế đáng kể đối với hàng hóa của nhau. Theo số liệu được CNBC dẫn từ các nghiên cứu của Đại học Pennsylvania và Cơ quan Nghiên cứu Quốc hội Mỹ, mức thuế hiệu dụng của Mỹ đối với hàng hóa Trung Quốc trong tháng 7 vẫn cao hơn đáng kể so với nhiều đối tác thương mại lớn khác.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết sau các cuộc đàm phán với Phó Thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong cuối tuần qua rằng ông kỳ vọng hai bên có thể duy trì thỏa thuận đình chiến.
Một đề xuất đáng chú ý là cơ chế cắt giảm thuế đối ứng khoảng 30 tỷ USD, trong đó Mỹ tăng xuất khẩu nông sản, năng lượng và một số sản phẩm như thiết bị y tế sang Trung Quốc, còn Trung Quốc tăng xuất khẩu các mặt hàng tiêu dùng sang Mỹ.
Reuters cũng cho biết mục tiêu trước mắt của hai bên là duy trì thỏa thuận thương mại mong manh hiện nay, trong khi những vấn đề cơ cấu sâu hơn nhiều khả năng chưa thể được giải quyết tại hội nghị lần này.
Thuế quan vẫn là điểm nghẽn lớn
Mặc dù căng thẳng đã giảm, thương mại Mỹ - Trung vẫn chịu tác động từ hàng loạt biện pháp thuế quan và hạn chế xuất khẩu.
Thương mại hàng hóa giữa hai nước đã giảm mạnh trong năm 2025, với tổng giá trị thương mại hàng hóa giảm gần 30% so với năm trước. Trong bảy tháng đầu năm 2026, xu hướng giảm tiếp tục diễn ra. Tuy nhiên, Trung Quốc vẫn là một trong những đối tác thương mại lớn nhất của Mỹ.
Washington tiếp tục quan tâm đến thâm hụt thương mại với Trung Quốc và thúc đẩy sản xuất trong nước. Trong khi đó, Bắc Kinh muốn bảo đảm khả năng tiếp cận thị trường Mỹ và giảm tác động của các biện pháp hạn chế công nghệ.
Do đó, việc gia hạn thỏa thuận đình chiến có thể giúp hai bên duy trì môi trường thương mại ổn định hơn, nhưng chưa đồng nghĩa với việc cuộc cạnh tranh kinh tế Mỹ - Trung đã kết thúc.
Trí tuệ nhân tạo nổi lên như một mặt trận mới
Nếu thuế quan là vấn đề thương mại truyền thống, trí tuệ nhân tạo đang trở thành một trong những vấn đề công nghệ chiến lược mới trong quan hệ Mỹ - Trung.
Hai nước hiện đều coi AI là công nghệ có ảnh hưởng lớn tới năng lực kinh tế, công nghiệp và an ninh quốc gia.
Tổng thống Trump đã nhiều lần nhấn mạnh mục tiêu duy trì vị thế dẫn đầu của Mỹ về AI và thúc đẩy xây dựng hạ tầng AI trong nước. Chính quyền Mỹ đồng thời tìm cách hạn chế những rủi ro mà các hệ thống AI tiên tiến có thể gây ra.
Trong cuộc gặp giữa ông Bessent và ông Hà Lập Phong cuối tuần qua, hai bên đã thảo luận khả năng thiết lập một kênh đối thoại về AI, trong đó có cơ chế thông báo cho nhau về các sự cố liên quan đến AI. Đây có thể là bước đầu tiên hướng tới quản lý những rủi ro mới phát sinh từ các hệ thống AI tiên tiến.
Tuy nhiên, hợp tác về an toàn AI không đồng nghĩa với việc hai nước giảm cạnh tranh công nghệ. Mỹ vẫn duy trì các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đối với một số công nghệ bán dẫn tiên tiến và thiết bị liên quan đến AI.
CNBC dẫn nhận định của các chuyên gia rằng khả năng đạt được tiến triển lớn trong việc nới lỏng quyền tiếp cận của Trung Quốc đối với các chất bán dẫn tiên tiến tại hội nghị lần này là hạn chế.
Đất hiếm và khoáng sản chiến lược tiếp tục là quân bài quan trọng
Khoáng sản chiến lược, đặc biệt là đất hiếm và nam châm đất hiếm, cũng sẽ là vấn đề quan trọng trong chương trình nghị sự.
Trung Quốc giữ vị trí thống lĩnh trong khai thác, chế biến và sản xuất nhiều loại đất hiếm, khiến nguồn cung những vật liệu này trở thành một yếu tố quan trọng đối với các ngành công nghệ cao, ô tô điện, điện tử và quốc phòng.
Reuters cho biết việc Trung Quốc hạn chế xuất khẩu đất hiếm trong các giai đoạn căng thẳng trước đây đã tạo ra sức ép đáng kể đối với các ngành công nghiệp Mỹ. Washington hiện muốn Bắc Kinh bảo đảm dòng chảy ổn định của đất hiếm và các khoáng sản quan trọng sang thị trường Mỹ.
Vấn đề này đặc biệt quan trọng đối với ngành điện tử bởi đất hiếm và các vật liệu liên quan được sử dụng trong nam châm, động cơ, thiết bị điện tử, robot, ô tô điện và nhiều sản phẩm công nghệ cao.
Iran tạo thêm một lớp phức tạp cho cuộc gặp
Bên cạnh thương mại và công nghệ, chính sách của Mỹ đối với Iran cũng có thể xuất hiện trong cuộc trao đổi giữa hai nhà lãnh đạo.
Chính quyền Trump đang áp dụng các biện pháp nhằm gây sức ép lên những tổ chức tài chính và doanh nghiệp hỗ trợ hoạt động kinh tế của Iran. Trung Quốc là đối tác thương mại quan trọng của Iran, đặc biệt trong lĩnh vực dầu mỏ.
Bộ trưởng Bessent xác nhận các biện pháp trừng phạt liên quan đến Iran đã được đưa ra trong cuộc thảo luận với phía Trung Quốc. Ông cho rằng trao đổi kín giữa hai bên có thể hiệu quả hơn việc công khai các bất đồng.
Điều này khiến hội nghị thượng đỉnh không chỉ là cuộc đàm phán thương mại song phương mà còn liên quan tới các vấn đề địa chính trị rộng hơn.
Doanh nghiệp công nghệ lớn cùng xuất hiện
Một điểm đáng chú ý khác là sự tham dự của nhiều lãnh đạo doanh nghiệp công nghệ Mỹ tại các sự kiện bên lề chuyến thăm.
Danh sách được CNBC đề cập gồm các lãnh đạo của Amazon, Tesla, SpaceX, Google, Dell, Apple, JPMorgan Chase, Citigroup, Nvidia và OpenAI. Sự hiện diện của các lãnh đạo doanh nghiệp cho thấy quan hệ Mỹ - Trung ngày càng gắn chặt với các vấn đề công nghệ, đầu tư và chuỗi cung ứng toàn cầu.
Đối với các tập đoàn công nghệ, một môi trường thương mại ổn định hơn có thể giúp giảm rủi ro từ thuế quan và các biện pháp hạn chế xuất khẩu. Tuy nhiên, cạnh tranh trong các công nghệ chiến lược như AI, bán dẫn và điện toán tiên tiến vẫn có khả năng tiếp tục.
Tác động tới chuỗi cung ứng điện tử toàn cầu và Việt Nam
Diễn biến trước hội nghị Trump - Tập Cận Bình đặc biệt đáng chú ý đối với ngành điện tử toàn cầu. Bất kỳ thay đổi nào về thuế quan, kiểm soát xuất khẩu, đất hiếm hay chất bán dẫn đều có thể tác động tới chuỗi cung ứng từ linh kiện, vật liệu đến sản xuất thiết bị điện tử.
Trong những năm gần đây, Việt Nam nổi lên như một trong những địa điểm được các tập đoàn quốc tế lựa chọn để đa dạng hóa chuỗi cung ứng. Một môi trường thương mại Mỹ - Trung ổn định hơn có thể giúp giảm một phần rủi ro gián đoạn chuỗi cung ứng, nhưng đồng thời cũng khiến yêu cầu về xuất xứ, truy xuất nguồn gốc và kiểm soát chuyển tải hàng hóa tiếp tục được chú trọng.
Đối với ngành điện tử Việt Nam, điều quan trọng không chỉ là tận dụng sự dịch chuyển đơn hàng mà còn phải nâng cao năng lực của doanh nghiệp trong nước để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng. Các lĩnh vực như linh kiện điện tử, bảng mạch, vật liệu, thiết bị tự động hóa, nguồn điện, hệ thống làm mát, thiết bị mạng và các sản phẩm phục vụ trung tâm dữ liệu có thể hưởng lợi từ quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng công nghệ.
Đặc biệt, cuộc cạnh tranh Mỹ - Trung đang ngày càng chuyển từ thương mại hàng hóa sang cạnh tranh về công nghệ, AI, bán dẫn, khoáng sản chiến lược và năng lực sản xuất. Đây là xu hướng mà các doanh nghiệp điện tử Việt Nam cần theo dõi sát để chủ động điều chỉnh chiến lược thị trường và chuỗi cung ứng.
Hội nghị thượng đỉnh khó giải quyết ngay những bất đồng cơ bản
Các nguồn phân tích được CNBC và Reuters dẫn lại cho thấy kỳ vọng chính đối với cuộc gặp lần này tập trung vào việc duy trì ổn định và tránh leo thang, thay vì giải quyết toàn bộ những bất đồng cơ cấu giữa hai nền kinh tế.
Một thỏa thuận gia hạn đình chiến thương mại có thể tạo thêm thời gian để hai bên đàm phán về các vấn đề phức tạp hơn. Tuy nhiên, những khác biệt về công nghệ, bán dẫn, đất hiếm, chính sách công nghiệp và an ninh quốc gia vẫn tồn tại.
Vì vậy, hội nghị Trump - Tập Cận Bình ngày 24/9 sẽ là một dấu mốc quan trọng để theo dõi cách hai nền kinh tế lớn nhất thế giới quản lý cạnh tranh và hợp tác trong một loạt lĩnh vực có ảnh hưởng trực tiếp đến thương mại, công nghệ và chuỗi cung ứng toàn cầu.