Căng thẳng công nghệ giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới tiếp tục leo thang khi Trung Quốc lên tiếng phản đối mạnh mẽ quyết định mới của Bộ Quốc phòng Mỹ (Lầu Năm Góc) đưa hàng loạt tập đoàn công nghệ và công nghiệp hàng đầu của nước này vào danh sách các doanh nghiệp bị cho là có liên hệ với quân đội Trung Quốc. Bắc Kinh cho rằng động thái này đi ngược lại các nỗ lực ổn định quan hệ song phương và làm gia tăng rủi ro đối với môi trường đầu tư toàn cầu.
Bộ Thương mại Trung Quốc tuyên bố nước này "rất không hài lòng và kiên quyết phản đối" việc Washington bổ sung thêm nhiều doanh nghiệp Trung Quốc vào danh sách "các công ty quân sự Trung Quốc" theo quy định của Mỹ. Bắc Kinh cho rằng đây là hành động mang tính chính trị hóa các vấn đề thương mại và công nghệ, đồng thời cáo buộc Mỹ lạm dụng khái niệm an ninh quốc gia để gây sức ép đối với các doanh nghiệp Trung Quốc.
Trong đợt cập nhật mới nhất, Lầu Năm Góc đã đưa nhiều tên tuổi lớn của Trung Quốc vào danh sách theo dõi, bao gồm Alibaba, Baidu, BYD, NIO, các nhà sản xuất chip bộ nhớ YMTC và CXMT, cùng một số doanh nghiệp robot, công nghệ sinh học và năng lượng sạch. Phía Mỹ cho rằng các doanh nghiệp này có liên hệ với chiến lược "hợp nhất quân sự - dân sự" của Trung Quốc, trong đó các công nghệ dân dụng có thể được khai thác phục vụ các mục tiêu quốc phòng.
Mặc dù việc bị đưa vào danh sách chưa đồng nghĩa với các lệnh trừng phạt trực tiếp, các doanh nghiệp liên quan sẽ bị cấm tham gia các hợp đồng với Bộ Quốc phòng Mỹ và từ năm 2027, các cơ quan quân sự Mỹ cũng sẽ không được phép mua sản phẩm hoặc dịch vụ từ các công ty này thông qua bên thứ ba. Giới phân tích nhận định đây có thể là bước đệm cho các biện pháp hạn chế nghiêm ngặt hơn trong tương lai.
Trung Quốc cho rằng quyết định của Washington đi ngược lại tinh thần đối thoại và hợp tác mà lãnh đạo hai nước đã thống nhất trong các cuộc tiếp xúc gần đây. Bộ Thương mại Trung Quốc cảnh báo sẽ thực hiện các biện pháp cần thiết để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các doanh nghiệp trong nước nếu Mỹ tiếp tục mở rộng các hành động mà Bắc Kinh xem là phân biệt đối xử.
Các doanh nghiệp bị ảnh hưởng cũng nhanh chóng bác bỏ cáo buộc từ phía Mỹ. Alibaba, Baidu, BYD và nhiều công ty khác khẳng định họ là các doanh nghiệp thương mại hoạt động độc lập, không tham gia các chương trình quân sự và đang xem xét các biện pháp pháp lý nhằm bảo vệ quyền lợi của mình. Một số doanh nghiệp Trung Quốc từng bị đưa vào danh sách tương tự trước đây cũng đã tiến hành kiện Bộ Quốc phòng Mỹ ra tòa nhằm yêu cầu hủy bỏ các quyết định liên quan.
Động thái mới của Washington phản ánh xu hướng ngày càng rõ nét trong chiến lược công nghệ của Mỹ đối với Trung Quốc. Nếu như trước đây các biện pháp kiểm soát chủ yếu tập trung vào xuất khẩu chip, thiết bị bán dẫn và công nghệ AI tiên tiến, thì hiện nay phạm vi đã mở rộng sang cả các doanh nghiệp xe điện, robot, năng lượng sạch, công nghệ sinh học và các nền tảng số. Điều này cho thấy Mỹ đang nhìn nhận toàn bộ hệ sinh thái công nghệ Trung Quốc dưới góc độ cạnh tranh chiến lược dài hạn.
Trong bối cảnh cuộc cạnh tranh công nghệ toàn cầu ngày càng quyết liệt, các biện pháp hạn chế mới có thể tạo thêm áp lực đối với chuỗi cung ứng quốc tế, đặc biệt trong các lĩnh vực bán dẫn, xe điện và trí tuệ nhân tạo. Đồng thời, sự kiện này cũng cho thấy các vấn đề công nghệ đang ngày càng gắn chặt với địa chính trị và an ninh quốc gia, trở thành một mặt trận quan trọng trong quan hệ Mỹ - Trung những năm tới.