Với mô hình hackathon AI-native đầu tiên quy mô quốc gia, chương trình được kỳ vọng sẽ trở thành "vườn ươm" cho thế hệ startup AI và nguồn nhân lực công nghệ cao của Việt Nam.

Sáng 17/7 tại FPT Tower (Hà Nội), vòng chung kết Vietnam AI Innovation Challenge 2026 (VAIC 2026) chính thức khai mạc, quy tụ hàng nghìn nhà phát triển AI (AI Builders), chuyên gia công nghệ, doanh nghiệp và các tổ chức trong nước, quốc tế cùng tham gia hành trình 48 giờ phát triển các giải pháp AI phục vụ những bài toán thực tiễn.

Tham dự lễ khai mạc có nguyên Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng, Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) Vũ Quốc Huy, Tham tán Kinh tế Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Việt Nam Benjamin Embury, Giám đốc Chính sách công Meta khu vực Việt Nam - Lào - Campuchia - Myanmar Thảo Griffiths, cùng lãnh đạo FPT, AI for Vietnam Foundation, SHB, VUSTA và nhiều doanh nghiệp công nghệ hàng đầu.

Hackathon AI-native đầu tiên của Việt Nam

Khác với các cuộc thi lập trình truyền thống, VAIC 2026 được thiết kế theo mô hình hackathon 100% AI-native, nơi các đội thi không xây dựng những dự án mang tính trình diễn mà trực tiếp giải quyết các bài toán do doanh nghiệp và tổ chức đưa ra.

Trong vòng 48 giờ liên tục, các đội sẽ phát triển nguyên mẫu (prototype) có khả năng triển khai thực tế dưới sự cố vấn của các chuyên gia AI trong và ngoài nước. Các lĩnh vực trọng tâm bao gồm tài chính - ngân hàng, y tế, giáo dục, nông nghiệp, dịch vụ công thông minh, vận hành doanh nghiệp, phòng chống thiên tai và đổi mới sáng tạo.

Điểm khác biệt của VAIC là mục tiêu không dừng ở việc trao giải. Ban tổ chức định hướng hỗ trợ các nhóm tiếp tục hoàn thiện sản phẩm, kết nối với doanh nghiệp, nhà đầu tư và các chương trình ươm tạo để đưa giải pháp ra thị trường.

AI chuyển từ nghiên cứu sang tạo giá trị kinh tế

Sự kiện năm nay phản ánh một xu hướng rõ nét trong chiến lược AI của Việt Nam: chuyển trọng tâm từ nghiên cứu sang phát triển sản phẩm và thương mại hóa.

Theo Ban tổ chức, VAIC 2026 là một hoạt động thuộc Vietnam Innovation Challenge 2026, do NIC, Meta và AI for Vietnam Foundation đồng tổ chức, với sự đồng hành của FPT và Đại học Duy Tân. Mục tiêu là xây dựng một hệ sinh thái AI nơi doanh nghiệp, chuyên gia, trường đại học và cộng đồng phát triển cùng hợp tác giải quyết các vấn đề thực tiễn của nền kinh tế.

Phát biểu tại lễ khai mạc, lãnh đạo NIC nhấn mạnh AI đang trở thành một trong những công nghệ chiến lược của Việt Nam. Những sân chơi như VAIC không chỉ tìm kiếm ý tưởng mới mà còn góp phần hình thành đội ngũ kỹ sư AI có khả năng phát triển sản phẩm đạt chuẩn quốc tế.

Meta, FPT và NIC cùng xây dựng hệ sinh thái AI

Một trong những điểm đáng chú ý của VAIC 2026 là sự tham gia của các tập đoàn công nghệ toàn cầu và doanh nghiệp Việt Nam.

Meta tiếp tục đồng hành cùng NIC trong chương trình Vietnam Innovation Challenge nhằm thúc đẩy phát triển AI nguồn mở, đào tạo nhân lực và hỗ trợ cộng đồng phát triển AI tại Việt Nam. Trong khi đó, FPT cung cấp địa điểm tổ chức, hạ tầng tính toán AI, tài nguyên GPU, đội ngũ chuyên gia và hỗ trợ kỹ thuật để các đội thi phát triển sản phẩm trong suốt 48 giờ.

Sự kết hợp giữa khu vực công, doanh nghiệp công nghệ và cộng đồng nghiên cứu được kỳ vọng sẽ tạo nên một mô hình hợp tác mới trong phát triển AI tại Việt Nam.

Gần 2.500 người đăng ký tham gia

Theo Ban tổ chức, VAIC 2026 thu hút gần 2.500 lượt đăng ký, với hơn 300 đội thi, trong đó có nhiều thí sinh quốc tế và người Việt đang học tập, làm việc ở nước ngoài. Sau vòng tuyển chọn và chương trình bootcamp kéo dài nhiều tuần cùng các chuyên gia đến từ Google Research, Stanford, NVIDIA và nhiều tổ chức quốc tế, những đội xuất sắc nhất bước vào vòng chung kết hackathon kéo dài 48 giờ.

Chương trình có tổng giá trị giải thưởng hơn 1,6 tỷ đồng, đồng thời mở ra cơ hội tiếp cận các quỹ đầu tư, chương trình nghiên cứu quốc tế và hạ tầng AI từ các đối tác công nghệ.

AI-native sẽ là năng lực cạnh tranh mới

Điểm đáng chú ý của VAIC 2026 là khái niệm AI-native được đặt ở vị trí trung tâm. Thay vì chỉ tích hợp AI vào phần mềm hiện có, AI-native hướng đến việc thiết kế sản phẩm ngay từ đầu dựa trên khả năng của các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM), tác nhân AI (AI Agents) và hệ thống tự động hóa thông minh.

Đây cũng là xu hướng đang được các tập đoàn công nghệ toàn cầu theo đuổi khi AI chuyển từ vai trò hỗ trợ sang trở thành nền tảng cốt lõi của sản phẩm và dịch vụ.

Đòn bẩy cho chiến lược AI quốc gia

Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo và phát triển AI của khu vực, các chương trình như VAIC 2026 mang ý nghĩa vượt ra ngoài khuôn khổ một cuộc thi công nghệ.

Quan trọng hơn những giải thưởng là việc hình thành cộng đồng AI builders, kết nối doanh nghiệp với các nhóm phát triển, thúc đẩy thương mại hóa sản phẩm và đào tạo nguồn nhân lực có khả năng xây dựng các hệ thống AI quy mô lớn.

Nếu duy trì được mô hình này trong những năm tới, VAIC có thể trở thành một "bệ phóng" cho các startup AI Việt Nam, đồng thời góp phần xây dựng năng lực AI nội sinh – yếu tố được xem là chìa khóa để Việt Nam tham gia sâu hơn vào nền kinh tế số và cuộc cạnh tranh công nghệ toàn cầu.