Theo Nikkei Asia, tình trạng khan hiếm DRAM và NAND flash đang gây áp lực lớn lên các hãng xe điện Trung Quốc như BYD, XPeng, NIO hay Li Auto — những công ty đang đặt cược tương lai vào AI mobility và xe tự hành.
Khác với giai đoạn khủng hoảng bán dẫn truyền thống trước đây, “nút thắt” lần này nằm ở memory chips — thành phần ngày càng quan trọng trong các phương tiện sử dụng AI thế hệ mới.
Xe điện thông minh hiện không còn chỉ là phương tiện di chuyển, mà đang trở thành những “máy tính AI trên bánh xe”. Các hệ thống tự lái, AI cockpit, voice assistant, cảm biến hình ảnh, camera 360 độ và các mô hình AI thời gian thực đều đòi hỏi lượng bộ nhớ cực lớn để xử lý dữ liệu liên tục. Điều đó khiến nhu cầu DRAM và NAND trong ngành ô tô tăng mạnh chưa từng có.
Theo các nguồn trong ngành, giá memory chip automotive-grade đã tăng mạnh trong nhiều tháng qua do nhu cầu AI datacenter toàn cầu bùng nổ, khiến nguồn cung bộ nhớ bị hút mạnh sang lĩnh vực máy chủ AI. Nvidia, AMD, Microsoft, Google và Meta hiện đang tiêu thụ lượng HBM và DRAM khổng lồ cho AI infrastructure, tạo ra hiệu ứng cạnh tranh nguồn cung với ngành ô tô.
Điều này đặc biệt gây áp lực lên các hãng xe Trung Quốc vì họ đang đẩy rất nhanh chiến lược AI hóa phương tiện.
Reuters cho biết Bắc Kinh hiện thúc đẩy chương trình “AI Plus”, khuyến khích tích hợp AI vào gần như mọi lĩnh vực công nghiệp, trong đó xe điện thông minh là ưu tiên hàng đầu. Các hãng như XPeng, Xiaomi, NIO, BYD và Geely đang đầu tư mạnh vào AI driving, robotaxi, AI cockpit và chip tự phát triển nhằm giảm phụ thuộc vào Nvidia hay Qualcomm.
XPeng hiện đã giới thiệu chip AI “Turing” nội bộ với khả năng xử lý lên tới 750 TOPS phục vụ autonomous driving và AI assistant trên xe. Trong khi đó, NIO, Li Auto hay BYD cũng tăng tốc phát triển hệ sinh thái chip riêng nhằm xây dựng nền tảng xe thông minh độc lập.
Tuy nhiên, chính làn sóng AI này lại khiến nhu cầu bộ nhớ tăng vọt.
Theo các tổ chức nghiên cứu thị trường, một mẫu EV thông minh cao cấp hiện có thể cần lượng DRAM gấp nhiều lần xe điện thế hệ trước. Giá DRAM automotive đã tăng mạnh từ cuối năm 2025, trong khi tỷ lệ đáp ứng nguồn cung hiện vẫn ở mức thấp. Một số hãng xe được cho là buộc phải chấp nhận mua chip với giá cao để duy trì sản xuất.
Điều đáng chú ý là cuộc khủng hoảng memory chip lần này diễn ra đúng thời điểm cạnh tranh trong ngành EV Trung Quốc trở nên khốc liệt nhất lịch sử.
Sau giai đoạn tăng trưởng nóng, thị trường xe điện Trung Quốc hiện bước vào cuộc chiến giá kéo dài. BYD, XPeng, NIO, Li Auto và hàng chục hãng xe khác đều chịu áp lực giảm giá để duy trì thị phần, khiến biên lợi nhuận ngày càng bị thu hẹp.
Trong bối cảnh đó, chi phí memory chip tăng mạnh đang trở thành áp lực tài chính mới.
Không giống pin — lĩnh vực mà Trung Quốc đã xây dựng được chuỗi cung ứng rất mạnh — ngành bộ nhớ bán dẫn vẫn phụ thuộc đáng kể vào Samsung, SK Hynix và Micron. Điều này khiến các hãng xe Trung Quốc dễ bị tác động bởi biến động chuỗi cung ứng toàn cầu. Chính vì vậy, Bắc Kinh hiện thúc đẩy mạnh chiến lược nội địa hóa semiconductor cho ngành ô tô.
Theo nhiều nguồn tin từ Nikkei và Reuters, Trung Quốc đặt mục tiêu tăng tốc sử dụng chip nội địa trên xe điện và hướng tới tỷ lệ tự chủ rất cao trong vài năm tới. Các hãng như BYD, SAIC, Geely hay Changan đang tăng cường hợp tác với các nhà sản xuất chip trong nước nhằm giảm phụ thuộc vào nguồn cung nước ngoài.
Tuy nhiên, memory chip vẫn là mắt xích khó thay thế nhất.
Không giống MCU hay chip điều khiển truyền thống, DRAM và NAND phục vụ AI driving yêu cầu công nghệ sản xuất tiên tiến, độ ổn định cao và khả năng vận hành trong môi trường khắc nghiệt của ô tô. Đây là lĩnh vực mà các công ty Trung Quốc vẫn còn khoảng cách lớn với Samsung, SK Hynix hay Micron.
Giới phân tích cho rằng cuộc khủng hoảng memory chip hiện nay cho thấy AI đang tái cấu trúc toàn bộ ngành công nghiệp ô tô.
Nếu trong kỷ nguyên xe điện đầu tiên, pin là yếu tố quyết định, thì trong giai đoạn tiếp theo, compute power và memory capacity mới là nền tảng cạnh tranh cốt lõi.
Điều đó đồng nghĩa ngành ô tô đang dần hội tụ với ngành bán dẫn và AI infrastructure.
Trong tương lai gần, các hãng xe thành công sẽ không chỉ là nhà sản xuất phương tiện, mà phải kiểm soát được: chip AI, hệ thống bộ nhớ, phần mềm tự lái, dữ liệu người dùng và toàn bộ AI stack phía sau xe thông minh.
Đối với Trung Quốc, đây vừa là thách thức lớn, vừa là cơ hội chiến lược.
Quốc gia này hiện dẫn đầu thế giới về sản xuất EV, nhưng để duy trì vị thế trong kỷ nguyên AI mobility, Bắc Kinh sẽ cần giải quyết bài toán khó hơn nhiều: làm chủ chuỗi cung ứng bán dẫn phục vụ xe thông minh.
Và memory chip đang trở thành chiến trường mới của cuộc đua đó.