Theo Reuters, ngày càng nhiều lao động trẻ tại Mỹ và châu Âu tỏ ra không hào hứng với việc AI chatbot xuất hiện trong môi trường làm việc. Thay vì xem AI như công cụ giúp tăng năng suất hay mở ra cơ hội nghề nghiệp mới, nhiều người bắt đầu nhìn AI như mối đe dọa trực tiếp tới sự phát triển nghề nghiệp, cơ hội thăng tiến và thậm chí là bản sắc cá nhân trong công việc.
Đây là sự thay đổi rất đáng chú ý nếu nhìn lại giai đoạn đầu của bùng nổ AI.
Khi ChatGPT bùng nổ cuối năm 2022, phần lớn ngành công nghệ tin rằng thế hệ trẻ sẽ là nhóm thích nghi nhanh nhất với AI. Các Big Tech liên tục quảng bá AI như “co-pilot” cho công việc tương lai, còn doanh nghiệp coi AI là công cụ giúp nhân viên trẻ làm việc hiệu quả hơn.
Nhưng đến năm 2026, tâm lý đó đang thay đổi nhanh chóng.
Nhiều nhân viên trẻ hiện lo ngại rằng AI không còn đóng vai trò hỗ trợ, mà đang dần thay thế chính những kỹ năng từng giúp họ bước chân vào thị trường lao động. Những công việc entry-level trong các lĩnh vực như marketing, lập trình, thiết kế, chăm sóc khách hàng hay phân tích dữ liệu đang chịu tác động mạnh từ AI automation. Điều này khiến không ít người cảm thấy con đường nghề nghiệp truyền thống đang bị rút ngắn hoặc biến mất quá nhanh.
Reuters dẫn lời nhiều lao động trẻ cho biết họ ngày càng khó phân biệt đâu là “tăng năng suất” và đâu là “cắt giảm nhân sự trá hình” khi doanh nghiệp triển khai AI trong vận hành. Đây cũng là hệ quả trực tiếp của làn sóng tái cấu trúc nhân sự đang diễn ra khắp ngành công nghệ.
Trong hai năm qua, hàng loạt tập đoàn từ Meta, Google, Microsoft cho tới Salesforce đều đẩy mạnh AI automation song song với các đợt tinh giản lao động quy mô lớn. AI được quảng bá như công cụ tăng hiệu quả vận hành, nhưng ở góc nhìn của nhiều nhân viên trẻ, điều đó đồng nghĩa với việc ngày càng ít vị trí junior được tuyển mới.
Đây là thay đổi mang tính cấu trúc của thị trường lao động công nghệ.
Trong kỷ nguyên internet và smartphone, các công ty công nghệ thường tuyển dụng大量 nhân sự trẻ để mở rộng nhanh. Nhưng AI đang đảo ngược mô hình đó. Một nhóm nhỏ nhân sự cấp cao được hỗ trợ bởi AI giờ có thể thực hiện khối lượng công việc từng cần cả đội ngũ lớn.
Điều này tạo ra áp lực tâm lý đặc biệt lớn với lao động mới gia nhập thị trường.
Trong mô hình nghề nghiệp truyền thống, nhân viên trẻ thường bắt đầu từ các công việc lặp lại để tích lũy kinh nghiệm trước khi tiến lên vị trí cao hơn. Nhưng nếu AI tự động hóa phần lớn công việc cơ bản, nhiều người lo ngại “nấc thang đầu tiên” trong sự nghiệp đang biến mất.
Đó là lý do phản ứng của thế hệ trẻ với AI ngày càng phức tạp hơn nhiều so với các dự báo lạc quan ban đầu của Big Tech.
Sự thay đổi này cũng phản ánh một chuyển dịch lớn hơn của AI trong năm 2026.
Nếu giai đoạn đầu của AI boom xoay quanh sự hào hứng với chatbot và generative AI, thì hiện nay xã hội bắt đầu bước vào giai đoạn đánh giá tác động thực tế của AI lên cấu trúc kinh tế và lao động. Câu hỏi không còn là AI có mạnh hay không, mà là AI sẽ tái phân phối quyền lực lao động như thế nào.
Đáng chú ý, phản ứng tiêu cực với AI hiện không chỉ xuất hiện ở các ngành sáng tạo hay hành chính văn phòng. Reuters cho biết nhiều lao động trẻ trong cả lĩnh vực luật, tài chính và kỹ thuật cũng bắt đầu lo ngại AI đang thay đổi quá nhanh các tiêu chuẩn tuyển dụng và đào tạo nhân lực.
Điều này tạo ra một nghịch lý lớn cho các công ty công nghệ.
Trong nhiều năm, Big Tech xây dựng hình ảnh AI như công cụ dân chủ hóa tri thức và nâng cao năng lực con người. Nhưng nếu lực lượng lao động trẻ — nhóm được kỳ vọng trở thành “AI-native generation” — bắt đầu mất niềm tin vào tác động của AI đối với tương lai nghề nghiệp, ngành công nghệ có thể đối mặt với phản ứng xã hội lớn hơn trong những năm tới.
Một số chuyên gia lao động cho rằng đây mới chỉ là giai đoạn đầu của sự điều chỉnh tâm lý xã hội trước AI. Tương tự các cuộc cách mạng công nghiệp trước đây, công nghệ mới thường tạo ra sự phấn khích ban đầu trước khi xuất hiện các lo ngại về việc làm, bất bình đẳng và quyền lực doanh nghiệp.
Tuy nhiên, AI khác với các làn sóng tự động hóa trước ở tốc độ thay đổi quá nhanh và phạm vi ảnh hưởng rộng hơn nhiều. Không chỉ lao động tay chân hay công việc lặp lại bị tác động, mà cả những ngành từng được xem là “an toàn” với tự động hóa giờ cũng bắt đầu chịu sức ép từ AI agent và generative AI.
Ở góc độ rộng hơn, phản ứng của thế hệ trẻ cho thấy AI đang bước sang giai đoạn trưởng thành hơn của chu kỳ công nghệ. Nếu giai đoạn đầu là cuộc đua mô hình và chatbot, thì giai đoạn tiếp theo sẽ xoay quanh cách xã hội thích nghi với một nền kinh tế nơi AI hiện diện trong mọi lớp của thị trường lao động.
Trong bối cảnh đó, thách thức lớn nhất của ngành công nghệ có thể không còn nằm ở việc phát triển AI mạnh hơn, mà ở việc thuyết phục xã hội rằng AI vẫn là công cụ hỗ trợ con người thay vì thay thế chính họ.